Młodzi ludzie najczęściej oczekują, że dzięki piciu alkoholu będą się świetnie bawili, staną się bardziej towarzyscy, ale obawiają się także kaca i złego samopoczucia. Poza tym uważają, że alkohol jest łatwo dostępny - około 90 procent oceniło zdobycie piwa jako bardzo łatwe, a 35 procent kupiło je w ciągu ostatnich 30 dni.
Z badań wynika także, że rośnie odsetek użytkowników marihuany. Przynajmniej raz w życiu paliło ją ponad 24 procent gimnazjalistów i ponad 37 procent nieco starszej młodzieży. To o kilka, a nawet kilkanaście procent więcej niż w poprzednich badaniach. Jednocześnie znacząco spadła liczba młodych ludzi, którzy palenie marihuany oceniają jako ryzykowne - 30 procent uważa, że sporadyczne palenie może być groźne (w poprzednim badaniu było to 42 procent), a 66 procent za ryzykowne uważa regularne palenie (cztery lata wcześniej było 79 procent).
Na drugim miejscu wśród najbardziej rozpowszechnionych nielegalnych substancji jest amfetamina - przynajmniej raz eksperymentowało z nią 4,6 procent młodszych i 8,3 procent starszych uczniów.
Po raz pierwszy w badaniu zapytano o dopalacze. Niemal wszyscy o nich słyszeli, jednak tylko 15,3 procent młodszych i 21,6 procent starszych było kiedykolwiek w sprzedającym je sklepie, zaś próbowało ich 10,5 procent młodszych i 15,8 procent starszych uczniów.
Papierosy choć raz w życiu paliło ponad 57 procent uczniów z młodszej i blisko 71 procent ze starszej grupy, zaś w ciągu ostatnich 30 dni przed badaniem - odpowiednio niespełna 30 procent i prawie 42 procent.
Autorzy badań podkreślają, że zarówno jeśli chodzi o picie alkoholu, jak i palenie papierosów, zacierają się różnice pomiędzy chłopcami a dziewczętami, co może być efektem zmian kulturowych w społeczeństwie.
Badanie ESPAD przeprowadzono w szkołach, w 35 krajach europejskich, wśród uczniów w wieku 15-16 lat (w Polsce trzecia klasa gimnazjum) oraz 17-18 lat (druga klasa szkół ponadgimnazjalnych).