Warto pamiętać, że inaczej Wielkanoc obchodzili mieszkańcy ewangelickich Mazur, a inaczej katolickiej Warmii. Na Warmii trzeba też wyodrębnić część północną, gdzie mieszkała ludność posługująca się językiem niemieckim i południową, gdzie mówiono po polsku. Zarówno na Warmii, jak i na Mazurach do 1945 roku nie znano tradycji święcenia potraw. To, co do dzisiaj znajduje się w wielkanocnych koszyczkach przywędrowało wraz z napływową ludnością z innych regionów Polski.
Wielkanoc mazurska była raczej powściągliwa, w domach nie było wielkich przygotowań. Śniadanie wielkanocne było skromne, bez potraw, które wymagały spędzania wielu godzin w kuchni. Na stołach było masło, jajka, twaróg, chleb. Nie mogło zabraknąć np. ciasta drożdżowego - mówi Bogdan Radzicki, kierownik działu kultury w Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku. Mięsa pojawiały się, ale przeważnie na obiad albo nawet dopiero na kolację. W niektórych rodzinach wciąż na stołach można było zobaczyć dania postne np. ryby.
Jeżeli chodzi o Wielkanoc na Warmii, przekazy na ten temat są różne. Przygotowania zaczynano już w Wielkim Tygodniu. Poetka Maria Zientara-Malewska w swoich wspomnieniach opisuje, że śniadanie wielkanocne na Warmii było skromne. Jedzono kuch (ciasto drożdżowe), masło, twaróg i jajka. Nie podawano wędliny podobnie jak na Mazurach. W niektórych relacjach można przeczytać, że bogatsze Warmianki piekły babkę piaskową i kruche ciastka nazywane bajgielkami - mówi Radzicki.
Nie można powiedzieć, że wszyscy na Warmii jednakowo obchodzili Wielkanoc. Według Warmiaka Edwarda Cyfusa śniadanie wielkanocne było "na bogato". Na stole były wędliny i mięsa przygotowywane na wiele dni przed śniadaniem. Podawano nawet prawdziwą kawę, a dla dzieci kakao. Co miało na to wpływ? Z jednej strony zamożność, a z drugiej pochodzenie. Wieś od wsi mogły się od siebie różnić w zależności od tego, skąd pochodzili mieszkańcy.
Składniki na ciasto:
2 szklanki mąki pszennej
2 jajka
150g masła
1/2 szklanki cukru
1 opakowanie cukru waniliowego
1/3 szklanki letniego mleka
kostka drożdży
szczypta soli
tłuszcz do wysmarowania formy
Składniki na kruszonkę:
1 szklanka mąki pszennej
1/2 szklanki cukru
1/2 szklanki masła
Przygotowanie: Drożdże rozpuść w mleku, dodaj łyżeczkę cukru, wymieszaj. Odstaw w ciepłe miejsce na 15 minut, aby podwoiło swoją objętość. Dodaj wtedy jajka, pozostałe cukry, mąkę i szczyptę soli. Gdy uzyskasz gładką, jednolitą konsystencję dodaj rozpuszczone masło (wystudzone) i wymieszaj. Przykryj ciasto i wstaw do lodówki na 6-8 godzin. Potem przelej wszystko do natłuszczonej keksówki wstaw do piekarnika nagrzanego do 100 stopni na 15 minut. W tym czasie przygotuj kruszonkę. Wystarczy rozpuścić masło i połączyć wszystkie składniki, aby uzyskać różne struktury. Posypać ciasto kruszonką i piec przez 50 minut w temperaturze 180 stopni.