Z nieoficjalnych informacji reportera RMF FM dotyczących tej tajnej służby w więziennictwie wynika, że część funkcjonariuszy została zmuszona do odejścia na emeryturę lub do innych formacji.
Chodzi mniej więcej o 30 etatów. Połowa tych osób wywodzi się z Centralnego Biura Śledczego Policji i pracowała przy pozyskaniu dla Polski antyszpiegowskiego systemu Pegasus.
Inspektorat miał docelowo liczyć 220 etatów, jednak dotychczas udało się zapełnić niespełna setkę.
Zgodnie z założeniami, Inspektorat Wewnętrzny Służby Więziennej miał zwalczać korupcję za więziennymi murami. Uzyskał do tego bardzo szerokie uprawnienia operacyjno-rozpoznawcze.
Krytycy tej instytucji twierdzą, że to polityczna policja Zbigniewa Ziobry, w której schronienie znaleźli najcenniejsi funkcjonariusze poprzedniej władzy.
Oni sami twierdzą, że nie prowadzili żadnych działań politycznych, a jedynie zwalczali przestępczość wśród strażników i więźniów.
"Ministrowi sprawiedliwości nie jest potrzebna służba, która ma uprawnienia inwigilacyjne, zwłaszcza w stosunku do osób trzecich, co wprowadzono bez głębszego merytorycznego uzasadnienia" - tak resort Adama Bodnara odpowiada na pytanie o losy Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej.
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości, skala i charakter przestępczości w polskich więzieniach nie uzasadnia tworzenia konkurencyjnych mechanizmów zwalczania przestępstw i prowadzenia postępowań karnych.
Przełożeni w Służbie Więziennej otrzymują rocznie około 50 zawiadomień prokuratorskich o wszczęciu postępowania karnego wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej, przy czym większość z nich nie jest związana z wykonywaniem zadań służbowych. Jak twierdzi resort, nie ma żadnych przeszkód, by wykrywaniem przestępstw w więziennictwie zajmowały się tradycyjne służby, a szczególności policja i prokuratura.
Ministerstwo Sprawiedliwości jest zdania, że Służba Więzienna powinna skupić się na swoich ustawowych, tradycyjnych zadaniach z zakresu wykonywania kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania, w sposób efektywny dla bezpieczeństwa obywateli, humanitarny oraz zgodny z polskimi i europejskimi standardami.
"Nie oznacza to, że minister sprawiedliwości nie wykazuje należytej troski o wysoki poziom etyczny funkcjonariuszy Służby Więziennej. Wewnętrzne mechanizmy profilaktyki przestępczości, zwłaszcza korupcyjnej, zostaną przeanalizowane i poprawione, ale bez potrzeby uciekania się do uprawnień operacyjnych i inwigilacyjnych i z zastrzeżeniem, że kadra Służby Więziennej w zdecydowanej większości pracuje ciężko, z dużym zaangażowaniem i profesjonalizmem, zachowując właściwy poziom etyki zawodowej" - dodano w przesłanym nam komunikacie.
Odnosząc się do odejść funkcjonariuszy z tej służby, resort twierdzi, że to naturalny proces, który ma miejsce w większości służb mundurowych, w tym również w Służbie Więziennej. "Decyzję o złożeniu wniosku o przejściu na emeryturę każdy funkcjonariusz podejmuje indywidualnie" - zaznaczono.
Inspektorat Wewnętrzny Służby Więziennej jest komórką organizacyjną Służby Więziennej, utworzoną na mocy ustawy z dnia 22 lipca 2022 roku o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Formalnie funkcjonuje od dnia 14 grudnia 2022 roku. Komórka ta ma specjalny status w tym sensie, że została ustawowo wyłączona spod kompetencji dyrektora generalnego Służby Więziennej i podlega bezpośrednio ministrowi sprawiedliwości.
IWSW zostało wyposażone w bardzo szerokie, ofensywne kompetencje, głęboko ingerujące w prawa i wolności obywatelskie, właściwe dla służb specjalnych. Do zadań IWSW należy rozpoznawanie i wykrywanie przestępstw, zapobieganie im, oraz uzyskiwanie i utrwalanie ich dowodów, gdy popełnili je:
- osadzeni w zakładach karnych albo aresztach śledczych,
- funkcjonariusze i pracownicy w związku z wykonywaniem czynności służbowych,
- inne osoby przebywające na terenie zakładów karnych albo aresztów śledczych,
- inne osoby przebywające poza terenem zakładów karnych lub aresztów śledczych, których przestępstwo pozostaje w ścisłym związku z przestępstwem osób osadzonych lub funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej.
Zakres uprawnień IWSW obejmuje stosowanie kontroli operacyjnej we wszystkich jej formach (w szczególności stosowanie podsłuchów oraz utrwalanie obrazu lub dźwięku osób z pomieszczeń, środków transportu lub miejsc innych niż miejsca publiczne), zakup kontrolowany (dokonanie w sposób niejawny nabycia, zbycia lub przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi, albo których wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub którymi obrót są zabronione), kontrolowane przyjęcie lub wręczenie korzyści majątkowej, niejawne nadzorowanie wytwarzania, przemieszczania lub przechowywania przedmiotów przestępstwa i obrotu nimi, stosowanie kamuflażu (posługiwanie się dokumentami publicznymi lub innymi dokumentami, które uniemożliwiają identyfikację funkcjonariusza oraz środków, którymi posługuje się przy wykonywaniu zadań służbowych), uzyskiwanie i przetwarzanie danych telekomunikacyjnych, pocztowych i internetowych bez zgody i wiedzy osób, których dotyczą, korzystanie z pomocy osób niebędących funkcjonariuszami, również za wynagrodzeniem.