RMF24 RMF FM RMF MAXX RMF CLASSIC RMF ON
RMF24

Gminy rozbroją tykające bomby ekologiczne? Specustawa prawie gotowa

Autor: Środa, 17 listopada 2021 (08:41)

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowuje projekt ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych. Nowe przepisy mają pomóc "rozbroić" tzw. bomby ekologiczne w Polsce, czyli wyeliminować lub zabezpieczyć stwarzające zagrożenie odpady i substancje chemiczne. Mowa na razie o skażonych terenach w Bydgoszczy, Jaworznie, Tarnowskich Górach oraz Zgierzu. Specustawa precyzowałaby m.in. że to wójt, burmistrz lub prezydent miasta staje się posiadaczem odpadów zgromadzonych na wywłaszczanej lub czasowo zajętej nieruchomości.

Chcesz widzieć więcej artykułów od RMF24? dodaj w Google

W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów podano, że chodzi o tereny dawnych Zakładów Chemicznych "Zachem" w Bydgoszczy, Zakładów Chemicznych "Organika-Azot" w Jaworznie, byłych Zakładów Chemicznych "Tarnowskie Góry" w Tarnowskich Górach oraz Zakładów Przemysłu Barwników "Boruta" w Zgierzu.

Specustawa ma na celu rozwiązać na początku przynajmniej cześć problemów z obecnymi w wyznaczonych terenach odpadami i zanieczyszczeniami przez nie wywołanymi. Zależy nam na usunięciu lub ograniczeniu negatywnego oddziaływania na środowisko tych wybranych terenów poprzemysłowych - wyjaśnia Aleksander Brzózka z Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Jest też szansa, o ile to możliwe, na przywrócenie tych terenów do ponownego wykorzystania lub przygotowania do nowych funkcji - dodaje rzecznik.

O problematyce tego typu miejsc w Polsce pisaliśmy >>>TUTAJ<<<.

Sceptycznie do ustawy podchodzi prof. Mariusz Czop z Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska z krakowskiej AGH. Jak wyjaśnia dziennikarzowi RMF MAXXX, wątpliwości budzi samo pojęcie "wielkoobszarowy teren zdegradowany". Są większe lub mniejsze obiekty, które w różnym stopniu wpływają na środowisko i kształtują zanieczyszczenie. Może dojść do przypadku, kiedy mamy obiekt, który stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, ale będzie miał zbyt mały obszar i wtedy nie będzie podlegał przepisom specustawy - tłumaczy.

Dziennikarz RMF MAXXX Przemysław Błaszczyk dopytywał w ministerstwie, czy wprowadzenie pojęcia "teren wielkoobszarowy" nie zamyka furtki dla oczyszczania i "rozbrajania" innych bomb ekologicznych w Polsce. To jest propozycja rozwiązań, która będzie jeszcze podlegać konsultacjom publicznym, całej procedurze zewnętrznej przed postawieniem tej specustawy na rządzie, a później procedowaniem legislacyjnym w parlamencie - tłumaczy Brzózka.

Dzisiaj w obecnym porządku prawnym są możliwości oczyszczania takiego terenu - zapewnia profesor Czop z AGH. To znaczy nie mam takich terenów, za które nikt nie odpowiada. Odpowiada za nie bieżący właściciel, albo następca prawny, albo ten kto te tereny nabył. Jeżeli mamy do czynienia z terenami "szkód w środowisku", to powinien je wyczyścić ten, który to spowodował, a jeżeli "zanieczyszczeń historycznych"- to bieżący właściciel - wyjaśnia naukowiec. Ja rozumiem, że mamy problem z terenami, które mają właścicieli, których nie stać na oczyszczenie, ale nie rozumiem, dlaczego te tereny miałaby przejmować gmina i jaki byłby w tym jej interes - tłumaczy. Naukowiec przypomina, że podmioty z listy były przez większość czasu swojej działalności zakładami państwowymi.

Zgodnie z projektem specustawy władze lokalne byłby zobowiązane do zabezpieczenia wielkoobszarowego terenu zdegradowanego poprzez ogrodzenie, prowadzenie wizyjnego systemu kontroli lub ograniczenie jego sposobu użytkowania, jeżeli jest to konieczne z uwagi na ochronę zdrowia ludzi - czytamy w informacji PAP. Władze lokalne miałby też wskazać rodzaje kosztów, które należałoby ponieść w związku z rekultywacją, czy remediacją takiego terenu zdegradowanego wraz z ich źródłem finansowania. 

Ta specustawa ma umożliwić rozwiązanie tego problemu  - wyjaśnia Brzózka i podkreśla, że resort w nowych przepisach wskazuje kryteria i zasady funkcjonowania. Wskazujemy też środki, z których będzie można skorzystać - ale jeszcze raz powtórzę te wszystkie zasady będą podlegały procedurze konsultacji publicznych, procedurze legislacyjnej przed Radą Ministrów i parlamentem - dodaje. 

Według eksperta z AGH specustawa dotyczy tylko tych terenów, gdzie jest wola ich oczyszczenia, ale mają one skomplikowaną strukturę własnościową i dana gmina nie może działać, bo nie jest to np. jej działka. W takich przypadkach nie można wydawać pieniędzy publicznych na tereny prywatne. Specustawa ma to umożliwić - wyjaśnia profesor Czop.

Kto za to zapłaci?

Jak wskazuje rzecznik resortu, pieniądze na oczyszczenia, zabezpieczanie, remediację takich miejsc miałyby pochodzić z KPO, unijnego programu FEnIKS i funduszu InvestEU. W przypadku KPO i FEnIKS mowa sumarycznie o około 95 mln euro, w przypadku InvestEU, to gwarancje kredytowe ze strony Unii Europejskiej na poziomie ponad 9 mld euro - mówi.

Co z terenami krakowskiej huty?

Teraz w specustawie mamy wskazane cztery lokalizacje. Przemysław Błaszczyk dopytywał, czy specustawa może objąć cześć terenów skażonych, ale też poprzemysłowych krakowskiej huty. Ewentualne przyszłe rozszerzenia będą podlegały odrębnej procedurze - nie chciałbym wskazywać, czy tak, czy nie - mówi nam rzecznik resortu klimatu i środowiska.

Według mnie za całość - w wyniku działalności metalurgicznej - powinien w tym przypadku odpowiadać ArcelorMittal Poland. Firma ta jest podmiotem, który realizuje w sposób ciągły działalność i przejął zobowiązania, cykle produkcyjne po dawnym zakładzie. Przejęto dobra, ale też zobowiązania i nie można powiedzieć, że przejmujemy nagle majątek, a ze zobowiązań za oczyszczenie środowiska się wyplątujemy, bo to nie nasza robota. Czyli co, w przypadku Krakowa, wzięto zyski, a koszty ma ponieść społeczeństwo? - ucina prof. Czop.

Specustawa miałby zostać przyjęta przez rząd w pierwszym kwartale 2022 roku.


Źródło: RMF MAXX

Najważniejsze Fakty

Zobacz również

Dalsza część artykułu pod materiałem video: