Duńskie badania na szeroką skalę
Zespół naukowców ze Szpitala Uniwersyteckiego w Kopenhadze przeanalizował dane ponad 60 tysięcy kobiet, korzystając z kopenhaskiej bazy dokumentacji medycznej. Analizie poddano wzrost i masę ciała dziewcząt w wieku od 6 do 15 lat, które uczęszczały do szkół w stolicy Danii w latach 1950–1989.
12 procent dziewcząt miało nadwagę, a 4 procent otyłość już w wieku szkolnym. Następnie sprawdzono, które z nich zostały matkami w wieku 18–45 lat, korzystając z Duńskiego Rejestru Urodzeń obejmującego lata 1977–2022.
Wyniki: mniejsze szanse na macierzyństwo
W analizowanym okresie 78 procent kobiet urodziło dziecko, a 22 procent pozostało bezdzietnych. Po uwzględnieniu czynników takich jak rok urodzenia i poziom wykształcenia rodziców, okazało się, że kobiety z nadwagą lub otyłością już od szóstego roku życia znacznie rzadziej rodziły dzieci w porównaniu z rówieśniczkami o prawidłowym BMI.
Przykładowo, prawdopodobieństwo urodzenia dziecka przez kobiety z otyłością w dzieciństwie w wieku 25–29 lat było o 22 procent niższe niż u kobiet z prawidłowym BMI. W grupie wiekowej 30–34 lata różnica ta wynosiła aż 42 procent. Również kobiety z nadwagą w dzieciństwie miały o 9 procent mniejsze szanse na urodzenie dziecka w wieku 25–29 lat i o 26 procent mniejsze w wieku 30–34 lat.
Mechanizmy i konsekwencje społeczne
Eksperci podkreślają, że nadwaga i otyłość mogą wpływać na płodność poprzez zaburzenia hormonalne oraz pogorszenie jakości komórek jajowych. Dodatkowo, czynniki społeczne związane z nadmierną masą ciała mogą również odgrywać rolę w decyzjach o macierzyństwie.
Zwrócono uwagę, że wpływ nadwagi i otyłości na zdolności rozrodcze może być już utrwalony zanim kobiety osiągną wiek 30 lat, czyli zanim wiele z nich zaczyna starać się o dziecko. To sprawia, że profilaktyka zdrowotna w dzieciństwie nabiera szczególnego znaczenia.
Rosnący problem w Europie
Badacze alarmują, że obecnie co trzecia dziewczynka w wieku szkolnym w Europie zmaga się z nadwagą lub otyłością. To niepokojący trend, który może mieć długofalowe konsekwencje dla zdrowia reprodukcyjnego przyszłych pokoleń.
Wyniki duńskich badań wskazują, że zdrowie reprodukcyjne kształtuje się znacznie wcześniej, niż powszechnie się uważa. Zrozumienie wpływu czynników z dzieciństwa może pomóc w opracowaniu skutecznych strategii wspierania płodności na długo przed rozpoczęciem planowania rodziny.
Potrzeba dalszych badań
Autorzy podkreślają, że badanie wykazało jedynie związek między nadwagą i otyłością w dzieciństwie a ryzykiem bezdzietności, nie potwierdzając bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego. Konieczne są dalsze prace, które pozwolą lepiej zrozumieć mechanizmy stojące za tym zjawiskiem.