RMF24 RMF FM RMF MAXX RMF CLASSIC RMF ON
RMF24

Półpasiec – objawy, powikłania i skuteczna profilaktyka

Autor: Publikacja: Niedziela, 11 października 2026 (09:32)

Półpasiec to choroba, która może prowadzić do poważnych i długotrwałych powikłań, szczególnie u osób starszych oraz z obniżoną odpornością. Skuteczna profilaktyka, w tym szczepienie, pozwala uniknąć nie tylko samej choroby, ale także jej najbardziej dotkliwych konsekwencji, takich jak przewlekły ból nerwów. Poznaj objawy, czynniki ryzyka oraz najnowsze możliwości ochrony przed półpaścem.

Chcesz widzieć więcej artykułów od RMF24? dodaj w Google
Półpasiec – objawy, powikłania i skuteczna profilaktyka
Półpasiec to choroba zakaźna, której powikłania mogą być bardzo uciążliwe i długotrwałe /Shutterstock
  • Półpasiec to choroba zakaźna, której powikłania mogą być bardzo uciążliwe i długotrwałe, zwłaszcza u osób starszych i z obniżoną odpornością.
  • Szczepionka Shingrix skutecznie chroni przed półpaścem oraz jego powikłaniami, zapewniając ochronę nawet do 10 lat po szczepieniu.
  • Badania wykazały, że szczepienie przeciw półpaścowi może dodatkowo zmniejszać ryzyko zawału serca i udaru nawet o 12 proc. w pierwszych latach po szczepieniu.
  • Najważniejsze informacje z kraju i ze świata znajdziesz na stronie głównej RMF24

Półpasiec – choroba, której nie wolno lekceważyć

Półpasiec to zakaźna choroba wywoływana przez ten sam wirus, który odpowiada za ospę wietrzną. Po przebyciu ospy, wirus pozostaje uśpiony w zwojach nerwowych i może się reaktywować nawet po wielu latach, szczególnie w sytuacji osłabienia odporności. Epidemiolodzy szacują, że na półpasiec zachoruje średnio co trzecia osoba po 60. roku życia. Choroba ta jest często błędnie postrzegana jako łagodna, jednak jej powikłania mogą być bardzo poważne.

Objawy i przebieg półpaśca

Półpasiec najczęściej objawia się kilkudniowym bólem w obszarze jednego dermatomu, czyli fragmentu skóry unerwianego przez jeden nerw rdzeniowy. Wkrótce pojawiają się bolesne pęcherzyki na rumieniowym podłożu, które nie przekraczają środkowej linii ciała. Chorobie może towarzyszyć gorączka oraz powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Wykwity skórne zwykle ustępują po 7-14 dniach, jednak u około 50 proc. osób powyżej 60. roku życia w miejscach po wykwitach utrzymuje się bolesność, trwająca nawet kilka miesięcy lub lat.

Półpasiec jest zaraźliwy, ale nie można się nim zarazić bezpośrednio od osoby chorej na półpasiec. Osoby, które nie chorowały na ospę wietrzną i nie były szczepione, mogą jednak zakazić się wirusem i zachorować na ospę wietrzną.

Najgroźniejsze powikłania – neuralgia półpaścowa i postać oczna

Neuralgia półpaścowa to jedno z najpoważniejszych powikłań półpaśca. Objawia się długotrwałym, przewlekłym bólem nerwu, który może utrzymywać się nawet latami. Występuje u około 30 proc. chorych, prowadząc do znacznego obniżenia jakości życia i przewlekłego cierpienia. Leczenie neuralgii jest trudne i często nieskuteczne, a choroba może prowadzić do uszkodzenia układu nerwowego.

Szczególnie niebezpieczna jest postać półpaśca gałązki ocznej nerwu trójdzielnego. Może prowadzić do owrzodzeń rogówki, wysypki w zewnętrznym przewodzie słuchowym, szumu w uszach, zawrotów głowy, a nawet porażenia nerwu twarzowego.

Kto jest najbardziej narażony na półpasiec?

Największe ryzyko zachorowania dotyczy osób starszych – wiek powyżej 50 lat to główny czynnik ryzyka. Dodatkowo, osoby z przewlekłymi chorobami, obniżoną odpornością, po przeszczepach, z chorobami nowotworowymi, zakażone HIV lub poddawane immunosupresji, są szczególnie narażone na ciężki przebieg choroby i powikłania.

Szczepionka – skuteczna ochrona przed półpaścem i jego powikłaniami

Szczepionka na półpasiec została dopuszczona do obrotu w Unii Europejskiej w marcu 2018 roku, a w Polsce dostępna jest od pierwszego kwartału 2023 roku. Zalecana jest osobom powyżej 50. roku życia oraz dorosłym z grup ryzyka. Cykl szczepienia obejmuje dwie dawki podawane w odstępie dwóch miesięcy. Szczepionka zapewnia długotrwałą ochronę przed półpaścem – nawet do 10 lat od szczepienia – i jest dobrze tolerowana.

Najczęstsze działania niepożądane to ból w miejscu wstrzyknięcia, bóle mięśni, zmęczenie i ból głowy, które mają łagodne lub umiarkowane nasilenie i ustępują w ciągu kilku dni.

Refundacja szczepionki – kto może skorzystać?

Od 1 kwietnia 2025 roku szczepionka jest bezpłatna dla osób w wieku 65+ o zwiększonym ryzyku zachorowania na półpasiec (refundacja 100 proc.), a dla osób w wieku 18+ z grup ryzyka refundacja wynosi 50 proc. Do grup ryzyka należą m.in. osoby z przewlekłymi chorobami serca, płuc, nerek, cukrzycą, nowotworami, zakażone HIV, po przeszczepach oraz z chorobami autoimmunologicznymi.

Nieoczekiwana korzyść szczepionki – ochrona serca

Badania przeprowadzone w USA na grupie 70 tys. osób po 60. roku życia wykazały, że szczepionka na półpasiec zmniejsza ryzyko zawału serca i udaru nawet o 12 proc. w pierwszych 3,5 roku po szczepieniu. Po siedmiu latach obserwacji ryzyko chorób sercowo-naczyniowych było o 4 proc. niższe w porównaniu do osób, które nie otrzymały szczepionki. Choć różnica wydaje się niewielka, jej znaczenie może być ogromne ze względu na skalę problemu chorób serca i udarów na świecie.

Naukowcy podkreślają, że potrzebne są dalsze badania kliniczne, by potwierdzić, czy zaobserwowany efekt wynika bezpośrednio z działania szczepionki, czy też składa się na niego więcej czynników. Jedna z hipotez zakłada, że sama reaktywacja wirusa półpaśca może zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, a skuteczniejsze zapobieganie półpaścowi ogranicza ryzyko zawałów i udarów. 


Tagi: półpasiec

Najważniejsze Fakty

Zobacz również

Dalsza część artykułu pod materiałem video: