Próchnilec maczugowaty swoją ponurą sławę zawdzięcza specyficznemu wyglądowi, który wielu ludziom przywodzi na myśl przegniłe ludzkie palce.
W rzeczywistości jest to grzyb próchnilec, a charakterystyczne "palce" to jego owocniki. To w nich powstają zarodniki, dzięki którym grzyb się rozprzestrzenia.
I chociaż popularnie nazywamy ten grzyb "palcami umarlaka", to może on przybierać różnorakie kształty. Bliżej prawdy jest jego łacińska nazwa, Xylaria polymorpha, gdzie drugie słowo oznacza zmienny, różnokształtny.
W języku angielskim gatunek tego grzyba zwyczajowo nazywa się "dead man's fingers", czyli dosłownie "palcami umarlaka".
Próchnilec maczugowaty występuje na wszystkich kontynentach poza Afryką i Antarktydą. W Polsce jest na tyle powszechny, że uznaje się go za gatunek pospolity. Grzyb rośnie gównie w kępach. To potęguje wrażenie palców wystających z ziemi.
"Palce umarlaka" wyrastają przez cały rok w małych grupach. Porastają martwe drzewa i gałęzie w lasach oraz w parkach. Wyrastają najczęściej na bukach, grabach i dębach.
Xylaria polymorpha ma ziarenkowatą powierzchnię. Młode okazy wiosną są blade z białym szczytem. Zarodniki powodują, że stają się szare. Z czasem robią się coraz ciemniejsze, a na końcu czarne i pomarszczone.
Zarówno swoją unikalną nazwą, jak i nieprzyjemnym wyglądem, grzyb sugeruje, że nie powinno się go spożywać. I słusznie, ponieważ są niejadalne.