Zwiedzający mogą podążyć czterema ścieżkami tematycznymi: "Archeologia", "Konserwacja zabytków", "Mazowieckie Centrum Metalurgiczne" i "Mały odkrywca". Ostatnia, przygotowana z myślą o dzieciach, pozwoli im wcielać się w archeologów: mogą poszukiwać zabytku, układać go z puzzli, czy jak prawdziwy badacz, rysować i dokumentować obiekt na specjalnej karcie.
Wystawa w przystępny i ciekawy sposób popularyzuje podstawowe zagadnienia archeologii oraz poszerza świadomość dotyczącą ochrony zabytków. Ukazuje jednak temat w sposób szczególny: przez pryzmat jednego z najciekawszych odkryć archeologicznych w powojennej Polsce - starożytnego centrum metalurgicznego na dzisiejszym Mazowszu.
Istnienie tego gigantycznego ośrodka hutniczego dostrzeżono w latach 60. ubiegłego wieku dzięki szeroko zakrojonemu programowi badań powierzchniowych. Jego twórcą był ówczesny konserwator zabytków na woj. warszawskie Stefan Woyda, późniejszy założyciel, a dziś patron Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego.
Nie każdy wie, że żelazo było tam produkowane na ogromną skalę i pojawiają się także przypuszczenia że tworzono z niego broń dla wojowników barbarzyńskich, którzy walczyli z imperium cesarskim - mówi Dorota Słowińska-Kamasa, dyrektor Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego. Dlatego śmiało można powiedzieć, że ten region Mazowsza ma również silne powiązania z cesarstwem rzymskim - dodaje.
W archeologii warstwy to nakładające się na siebie warstwy ziemi zawierające ślady działalności człowieka w dawnych, mniej lub bardziej odległych czasach. Wystawa nawiązuje do tego pojęcia: opowiada zarówno o dalekiej przeszłości, jak i o dniu dzisiejszym, o wciąż dokonywanych odkryciach i ich wpływie na nasz sposób interpretowania i rozumienia przeszłości oraz na naszą tożsamość.
Mało kto wie, że jeszcze na początku lat 60. XX wieku mieszkaniec Mazowsza nie miał pojęcia o starożytnej przeszłości regionu. Dziś może wiedzieć, że tętniło tu życie, docierały wyroby z Rzymu, a żelazo wytapiano na skalę masową, znacznie przekraczającą lokalne potrzeby.
Warstwy nawiązują także do sposobu, w jaki można wystawę oglądać - podzielona jest na cztery ścieżki-warstwy kolejnych zagadnień - są oddzielne, a jednocześnie każda z nich stanowi istotną część całości.
Wystawa można oglądać od 18 lipca do 31 sierpnia 2022 r. na dziedzińcu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Warszawie przy ul. Nowy Świat 18/20. Potem od 17 września zostanie przeniesiona do ogrodu Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego w Pruszkowie - pl. Jana Pawła II 2.
Organizatorami wystawy są: Mazowieckie Wojewódzki Konserwator Zabytków oraz Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego im. S. Woydy w Pruszkowie.