Wycinka 271 drzew i wątpliwości przyrodnicze
W Bronowicach konflikt wokół planowanej inwestycji na terenie zabytkowego Fortu nr 7 „Za Rzeką” przy ulicy Rydla narasta od wielu tygodni. Jednym z głównych zarzutów mieszkańców jest planowana wycinka aż 271 drzew, z czego - według dokumentacji dołączonej do projektu - 95 procent to drzewa zdrowe i rokujące. Mieszkańcy podkreślają, że część z nich koliduje z planowanymi budynkami, ale wiele ma zostać usuniętych z powodu niwelacji terenu lub budowy chodników.
Uniwersytet w opublikowanym w sierpniu stanowisku przekonywał natomiast, że około 40 procent drzew przeznaczonych do wycinki jest w złym stanie fitosanitarnym.
Wątpliwości budzi także dołączona do projektu opinia ornitologiczna i chiropterologiczna. Mieszkańcy wskazują, że na terenie inwestycji widywane są liczne gatunki ptaków chronionych, których obecność nie została uwzględniona w dokumentacji.
Wiele z nas, także też ja, widziało tutaj dzięcioła zielonego, kowalika, sójkę, dudka. Wszystko to są gatunki chronione, a oczywiście oprócz tego jest jeszcze sporo innych ptaków. (…) Łatwiej jest nie wycinać drzew niż je potem sadzić – przekonuje jeden z protestujących mieszkańców, pan Piotr.
Podkreśla, że tak duża ingerencja w zieleń miejską nie znajduje uzasadnienia, zwłaszcza w kontekście deklarowanej przez uczelnię ochrony środowiska.
Strzelnica i kompleks dydaktyczny. Co na to plan miejscowy?
Kolejnym elementem sporu jest zgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z dokumentów Urzędu Miasta Krakowa, argumenty mieszkańców dotyczące ograniczeń w zabudowie mają swoje uzasadnienie.
Zgodnie z obowiązującym planem „Rejon Fortu Bronowice”, uchwalonym przez Radę Miasta Krakowa w 2018 roku, na terenie samego fortu, oznaczonym symbolem ZPf.1, obowiązuje zakaz lokalizacji nowych budynków. Plan dopuszcza między innymi odbudowę historycznych obiektów fortecznych w ich pierwotnej lokalizacji oraz przebudowę istniejących budynków. Dla terenu przewidziano również minimum 80 procent powierzchni biologicznie czynnej.
Także na części otaczających fort terenów, przeznaczonych pod publicznie dostępny park, obowiązuje zakaz lokalizacji nowych budynków. Częściowa zmiana granic planu, związana z wejściem w życie w czerwcu 2026 roku planu „Rydla”, nie zniosła tych ograniczeń na terenie samego fortu.
Tymczasem projektowana inwestycja obejmuje duży, dwukondygnacyjny budynek dydaktyczny z garażem podziemnym i strzelnicą, która - zdaniem mieszkańców - jest jedynie pretekstem do realizacji znacznie większego programu budowlanego.
Dokładne ustalenie, w jakim zakresie projektowana zabudowa kolidowałaby z ograniczeniami planu, wymaga porównania projektu zagospodarowania terenu z jego rysunkiem.
Specustawa pozwala ominąć ograniczenia planu
Realizację inwestycji na szczególnych zasadach umożliwia ustawa z 7 lipca 2023 roku o inwestycjach w zakresie budowy strzelnic realizowanych przez uczelnie. Jej art. 12 ust. 1 wyłącza, w objętych nią sprawach, stosowanie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z określonym wyjątkiem. Oznacza to, że inwestycja może zostać dopuszczona do realizacji mimo ograniczeń wynikających z miejscowego planu.
Specustawa przewiduje również szczególną procedurę wydawania zezwoleń przez wojewodę, a także odrębne zasady dotyczące usuwania drzew i krzewów. Zgodnie z art. 15 ustawy wojewoda może w decyzji zezwolić na ich wycinkę w zakresie niezbędnym do realizacji inwestycji, bez konieczności uzyskiwania osobnego zezwolenia w zwykłym trybie i ponoszenia związanych z nim opłat.
Mieszkańcy zwracają również uwagę na ograniczone, ich zdaniem, możliwości uczestniczenia w postępowaniu dotyczącym inwestycji. Specustawa przewiduje szczególny tryb zawiadamiania stron, jednak nie pozbawia automatycznie wszystkich mieszkańców możliwości udziału w postępowaniu.
Wątpliwości protestujących budzi także chronologia wydarzeń poprzedzających planowaną inwestycję.
Zastanówmy się, jak to było. UKEN zakupił ten grunt w 2021 roku, kiedy już obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego. Wszyscy się trochę dziwili właściwie, o co w tym chodzi, i co UKEN z tym zrobi, ale generalnie się cieszyli, bo była z tym związana taka nadzieja, że ten fort może będzie rewitalizowany, nie będą powstawały bloki. Więc ogólnie fajnie.
W 2022 r. do UKEN-u przyjechał ówczesny premier Mateusz Morawiecki i zapowiedział, ku zdziwieniu zapewne ekspertów, że powstanie tutaj strzelnica. Natomiast rok później, w 2023 roku, wyszła ta właśnie wspomniana specustawa, która dokładnie pasuje pod ten przypadek. Z tego, co wiem, uniwersytet jest na razie jedyną uczelnią, która powołała się na tę ustawę i wykorzystała ją w praktyce – opisuje mieszkaniec Bronowic, pan Piotr.
Przepisy specustawy pozwalają więc na realizację inwestycji z pominięciem ograniczeń planistycznych, ale samo skorzystanie z tej procedury nie oznacza naruszenia prawa. Nie przesądza również o tym, czy ustawa powstała z myślą o konkretnej inwestycji.
Brak dialogu i transparentności
Przedstawiciele lokalnej społeczności podczas dzisiejszego protestu podkreślali, że dialog z uczelnią był dotychczas utrudniony.
Kontakt z uczelnią pojawił się dopiero pod koniec sierpnia, na krótko przed spodziewanym wydaniem decyzji zezwalającej na budowę - relacjonuje Łukasz Krajewski, radny dzielnicy Bronowice.
Mieszkańcy zarzucają uczelni brak transparentności i konsultacji społecznych. Podkreślają, że od instytucji publicznej oczekiwaliby wyższych standardów działania, szczególnie w przypadku inwestycji budzącej tak duże kontrowersje.
Obawy dotyczące hałasu i wpływu inwestycji na otoczenie
Projekt budzi także obawy dotyczące potencjalnego hałasu, zarówno ze strony strzelnicy, jak i systemów wentylacyjnych nowego budynku. Analiza akustyczna przygotowana przez inwestora, zdaniem mieszkańców, nie uwzględnia w pełni rzeczywistego wpływu inwestycji na otoczenie, zwłaszcza w godzinach nocnych.
Czego domagają się mieszkańcy?
Społeczność Bronowic domaga się przede wszystkim przeprojektowania inwestycji z uwzględnieniem zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ograniczenia wycinki drzew oraz przeprowadzenia rzetelnych analiz środowiskowych i ekonomicznych.
Część mieszkańców postuluje odstąpienie od inwestycji w obecnym kształcie i rewitalizację fortu z zachowaniem jego historycznego i przyrodniczego charakteru.
Protestujący podkreślają, że są otwarci na dialog i kompromis, jednak oczekują, że inwestycja będzie realizowana transparentnie, z poszanowaniem prawa i interesu lokalnej społeczności.
Liczymy na przeprojektowanie inwestycji i wydanie negatywnej decyzji przez wojewodę – podsumowują przedstawiciele protestujących.
Sprawa inwestycji UKEN w Bronowicach pozostaje otwarta. Przedstawiciele uczelni nie wyszli dziś do protestujących. Do czasu publikacji materiału UKEN nie odpowiedział również na pytania naszej redakcji.