Smartfony, ładowarki, komputery, słuchawki Bluetooth i smartwatche to dziś codzienne wyposażenie niemal każdego z nas. Wraz z rosnącą liczbą otaczających nas urządzeń, pojawiają się jednak obawy o ich wpływ na zdrowie. Najwięcej emocji budzą fale radiowe, którym przypisuje się nawet zdolność wywoływania nowotworów. Czy te lęki mają naukowe podstawy i na co w rzeczywistości warto uważać, korzystając z nowych technologii? O tym można posłuchać w podcaście Radia RMF24 „Lekarz Dyżurny”.
Elektrosmog. Modne hasło czy realne zagrożenie?
Prof. Paweł Gać, kierownik Katedry Zdrowia Środowiskowego, Medycyny Pracy i Epidemiologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, wyjaśnia, dlaczego naukowcy nie posługują się popularnym terminem elektrosmog:
Możemy rozumieć pod tym pojęciem pewną konstelację oddziaływania na nas sieci energetycznej, radia, Wi-Fi, Bluetootha, telefonii komórkowej, wszystkiego tego, z czym mamy do czynienia. (…) My w badaniach naukowych nie zadajemy takich pytań, ile elektrosmogu nas otacza. Literatura mówi nam o tym, że może być zjawisko konsekwencji medycznych związanych z nadwrażliwością na pole elektromagnetyczne (…) Objawy mogą być realne. Ból głowy, zmęczenie, jakieś trudności z koncentracją, ze snem. Takie niespecyficzne i nie należy ich oczywiście bagatelizować. Ale to, co nas interesuje jako naukowca, to pytanie, czy przyczyną tych dolegliwości rzeczywiście są fale, pole elektromagnetyczne.
Specjalista odniósł się też do częstej obawy związanej z noszeniem telefonu w kieszeni przez cały dzień. Jak wyjaśnia, nie jest to powszechnie uznany czynnik ryzyka chorób, ponieważ smartfon nie nadaje nieustannie z maksymalną mocą. Siła emisji zależy m.in. od tego, czy urządzenie przesyła dane i jaka jest jakość sygnału, a gdy spoczywa w kieszeni, ekspozycja jest mniejsza niż podczas aktywnego korzystania.
Sieć 5G pod kontrolą. Limity, których nie wolno przekroczyć
Mgr inż. Rafał Pawlak, dyrektor Zakładu Badań i Certyfikacji Instytutu Łączności – Państwowego Instytutu Badawczego, był pytany w podcaście Radia RMF24, czy wyższe częstotliwości wykorzystywane w sieci 5G oznaczają większe zagrożenie dla naszego zdrowia.
Przepisy, które nas chronią, są skonstruowane, aby zapewniały bezpieczeństwo niezależnie od technologii 3G, 4G, 5G i tak dalej - do bardzo wysokich częstotliwości. I te przepisy stanowią o tym, że są ustalone pewne maksymalne poziomy dopuszczalne (…) limity, które nie mogą być przekroczone nigdy. Te limity dotyczą natężenia pola elektromagnetycznego, które wytwarzają na przykład stacje bazowe. W związku z czym, niezależnie od tego, czy to będzie stacja bazowa 5G, czy za chwilę 6G, te limity muszą być dotrzymane bezwzględnie, więc bezpiecznie jest zawsze i wszędzie.
Groźniejsza ładowarka niż router?
Gość podcastu ostrzega natomiast przed ładowarkami pozostawionymi na stałe w gniazdku, które mogą być źródłem pożaru. Zwraca też uwagę, że pole elektromagnetyczne wytwarzają nie tylko stacje bazowe.
Idealnie dobrym przykładem pola elektromagnetycznego o zdecydowanie wyższych natężeniach jest sieć elektryczna w naszych mieszkaniach, w naszych domach. Kable, które są schowane pod tynkiem w ścianach, przez które płynie prąd o częstotliwości pięćdziesięciu herców, są znakomitym źródłem pola elektromagnetycznego. Jakoś nikt nie wyłącza, na przykład idąc spać, bezpieczników po to, żeby czuć się bezpiecznie. Ale już zdarza się, że czasem router Wi-Fi wyłączymy. Z punktu widzenia emisji pola elektromagnetycznego i jeden, i drugi przypadek jest tak samo bezpieczny.
Za głośno, za długo, za mało ruchu. Na co naprawdę uważać?
Realne zagrożenia wiążą się przede wszystkim ze sposobem korzystania z urządzeń. Według WHO ponad miliard młodych ludzi jest narażonych na trwały, możliwy do uniknięcia ubytek słuchu.
Z metaanalizy z 2025 roku, obejmującej 21 badań kohortowych i ponad pół miliona osób, wynika z kolei, że każda dodatkowa godzina dziennego czasu ekranowego wiąże się średnio z około 3–5 minutami krótszego snu.
Długie wpatrywanie się w wyświetlacz prowadzi też do cyfrowego zmęczenia oczu, a telefon, tablet czy konsola do gier często zniechęcają do ruchu.
