Szacuje się, że już 20 proc. naszego społeczeństwa choruje na tarczycę. Większość przypadków dotyczy kobiet, które mają problemy z tym gruczołem, aż 9 razy częściej niż mężczyźni! Cierpimy głównie na nadczynność lub niedoczynność tarczycy lub miewamy zmiany o charakterze guzów w obrębie tego narządu. Na szczęście nie wszystkie z nich są złośliwe, choć duże zmiany o charterze łagodnym również znacząco wpływają na nasze funkcjonowanie.
Objawy wynikające ze niedoczynności tarczycy to ospałość, spadek nastroju i brak sił witalnych. Chorzy zauważają problemy ze zrzuceniem wagi. Mogą pojawiać się choroby układu krążenia, związane z podwyższonym stężeniem cholesterolu, który wiąże się ze spadkiem stężenia hormonów tarczycowych.
Zupełnym przeciwieństwem są symptomy nadczynności, czyli nadmiar energii, pobudzenie, czy zaburzenia rytmu serca, dotykające głównie osób starszych.
Prof. dr hab. Marcin Barczyński podkreśla, że problemem u osób zmagających się z rakiem tarczycy jest to, że często nie daje on żadnych konkretnych objawów. Dlatego tak zalecane jest regularne wykonywanie samobadania.
Wole guzkowe tarczycy objawiają się z kolei tym, że gruczoł jest znacząco powiększony i występują na nim łagodne guzki. Osoby zmagające się z tą przypadłością odczuwają ucisk w obrębie szyi, czasami wręcz trudności w oddychaniu i połykaniu, a także miewają chrypę.
Jest wiele czynników, które zwiększają ryzyko rozwoju chorób tarczycy. Za jednego z głównych winowajców uznawany jest przewlekły stres. Znacząco osłabia on układ immunologiczny, co może przyczyniać się do większej podatności na powstawania stanów zapalnych. Niekorzystnie na stan gruczołu wpływają także używki i różnego rodzaju toksyny środowiskowe. Również niedobór lub namiar jodu przyczynia się do chorób tarczycy.
Dlatego profilaktycznie, aby uniknąć chorób tarczycy, należy zadbać o lepszy tryb życia, a więc ograniczyć stres, zapewnić sobie odpowiednią dawkę snu, właściwe się odżywiać, w tym suplementować witaminę D, odstawić papierosy i wyjeżdżać na łono natury.
Stan tarczycy można kontrolować wykonując regularnie profilaktyczne badania. Prof. dr hab. Marcin Barcz tłumaczy wymienia, że do takich należy badanie stężenia TSH, hormonu wydzielanego przez przysadkę mózgową, który pobudza produkcję i wydzielanie hormonów tarczycy.
Badanie to pozwala wykryć zaburzenia czynności tarczycy. Przy typowym dla nadczynności tarczycy nadmiarze hormonów tarczycowych stężenie TSH maleje, natomiast przy ich niedoborze - wzrasta. Gdy wynik TSH jest nieprawidłowy, konieczne jest badanie stężenia hormonów FT3 i FT4 oraz dalsza diagnostyka - wyjaśnia specjalista.
Przy wielu schorzeniach tarczycowych stosuje się leczenie farmakologiczne. W przypadku niedoczynności należy stale przyjmować preparaty z hormonami, których tarczyca produkuje za mało. Ich dawka ustalana jest indywidualnie do predyspozycji i stopnia zaawansowania choroby pacjenta. Pierwsze efekty terapii widoczne są po kilku miesiącach. Aby wyregulować pracę tarczycy z nadczynnością stosowane są z kole leki, które zmniejszą produkcję hormonów tarczycowych. W niektórych przypadkach konieczna jest operacja lub terapia jodem promieniotwórczym.
W przypadku zmian guzowatych stosuje się zwykle leczenie operacyjne. Podstawą leczenia raka tarczycy jest zabieg chirurgiczny. Pacjent ma wycinaną najczęściej całą tarczycę lub czasami jeden jej płat w zależności od wielkości guza i stopnia zaawansowania choroby. W przypadku brodawkowym lub pęcherzykowym raku tarczycy czasem włącza się również leczenie uzupełniające jodem promieniotwórczym. Ma ono za zadanie zniszczyć resztki tkanki tarczycowej oraz ewentualne mikroprzerzuty. Wskazaniem do operacji są również łagodne duże zmiany, które powodują objawy uciskowe na drogi oddechowe, sięgające za mostek do śródpiersia.
Profesor podkreśla, że obecnie w chirurgii tarczycy dąży się do minimalnej inwazyjności: Ma to na celu poprawę efektów kosmetycznych przeprowadzanych operacji. W Polsce wykonywane są już zabiegi wycięcia tarczycy przez przedsionek jamy ustnej (TOETVA). Tego typu operacje nie pozostawiają, żadnej blizny na skórze, a ich skuteczność i bezpieczeństwo jest takie samo jak w przypadku tradycyjnego cięcia. Oczywiście do takiej operacji pacjent musi być najpierw odpowiednio zakwalifikowany. Co więcej w trakcie takiej operacji tak samo jak w przypadku zabiegów tradycyjnych można korzystać z neuromonitoringu. To technologia, która pozwala unikać kolejnego bardzo niechcianego powikłania operacji tarczycy, czyli problemów z głosem - dodaje lekarz.
Po wycięciu tarczycy pacjent musi do końca życia przyjmować leki zastępujące hormony tarczycowe, których wycięty gruczoł już nie może produkować. Zabieg usunięcia tarczycy jest równoznaczny z niedoczynnością tarczycy, więc z takim pacjentem postępuje się podobnie jak z chorym leczącym się na niedoczynność tarczycy. Dodatkowo po operacji wycięcia gruczołu należy regularnie poddawać się badaniom kontrolnym u endokrynologa z uwzględnieniem monitorowania stężenia TSH i ewentualnych modyfikacji dawki tyroksyny.
Zmiany guzowate bezobjawowe, nieistotne nie zawsze wymagają operacji. Często wystarczy ich obserwacja.