Równo tydzień temu, we wtorek 18 sierpnia, izraelskie lotnictwo zaatakowało nieczynną od 2012 roku bazę lotniczą Abu al-Duhur w północnej Syrii. Izraelskie władze twierdzą, że celem uderzenia było uniemożliwenie rozwoju tureckiej infrastruktury militarnej w tym miejscu.
Od razu jednak pojawiły się komentarze, że operacja miała przede wszystkim wymiar polityczny. Izraelskie władze - zarówno premier Benjamin Netanjahu, jak i minister obrony Israel Kac - odrzucili te zarzuty, utrzymując, że wywiad Izraela uzyskał informacje o przygotowaniach Ankary do rozmieszczenia w bazie personelu wojskowego, dronów i systemów obrony powietrznej.
CNN pisze, powołując się na źródło w izraelskim wojsku, że obecność tureckich wojsk mogłaby ograniczyć swobodę działania izraelskiego lotnictwa w syryjskiej przestrzeni powietrznej i zmienić układ sił w regionie. Amerykańska stacja podaje, że izraelski wywiad miał przekazać informacje o planach Ankary administracji prezydenta USA Donalda Trumpa oraz władzom Syrii.
Turcja zdecydowanie odrzuciła izraelską wersję wydarzeń. Władze w Ankarze uznały argumenty Tel Awiwu za niewiarygodne i oskarżyły Netanjahu o prowadzenie polityki ekspansji oraz destabilizacji regionu przed wyborami parlamentarnymi. Turecki rząd zapowiedział jednocześnie dalszą współpracę z syryjskimi władzami na rzecz „pokoju, stabilności i dobrobytu”.
Waszyngton i izraelska opozycja pytają o polityczne motywy
Do sprawy odniósł się Tom Barrack, specjalny wysłannik prezydenta USA do Syrii i ambasador USA w Turcji, nazywając izraelski atak „niepotrzebną eskalacją”. W rozmowie z podcasterem Mario Nawfalem zasugerował, że Izrael mógł próbować sprowokować Turcję, a taka demonstracja siły mogłaby przynieść Netanjahu polityczne korzyści w kampanii wyborczej.
Część izraelskiej opozycji również krytycznym okiem patrzy na atak w północnej Syrii - choć nie kwestionuje całkowicie potrzeby reagowania na potencjalne zagrożenia, to podaje w wątpliwość sposób prowadzenia polityki przez rząd.
Lider opozycji Jair Lapid uznał samą operację za uzasadnioną, lecz skrytykował triumfalny ton izraelskich komunikatów po ataku. „Na Bliskim Wschodzie ważne jest uderzać, gdy to konieczne. Ale jeśli już uderzyłeś, zachowaj milczenie” – stwierdził.
Lider lewicowej partii Demokraci Jair Golan ocenił operację jako „prowokacyjną i niebezpieczną”. Były premier Ehud Barak napisał natomiast, że eskalacja „silnie pachnie politycznym zamiarem”, aby wejść w kampanię wyborczą w atmosferze kolejnych zawirowań w sferze bezpieczeństwa.
Kwestia bezpieczeństwa może zdominować kampanię wyborczą
Według CNN, blok polityczny Netanjahu pozostaje obecnie w sondażach za rywalami, dlatego też krytycy premiera obawiają się, że kolejny kryzys wojskowy może zasadniczo zmienić przebieg kampanii wyborczej i odsunąć na dalszy plan problemy wewnętrzne.
Analityk Amos Harel z dziennika „Haaretz” ocenia, że w tej sprawie mogą być prawdziwe oba wyjaśnienia: realne obawy izraelskich służb dotyczące tureckiej aktywności w Syrii oraz polityczna kalkulacja premiera.
Ekspert zwraca uwagę, że prezydent Turcji Recep Tayyip Erdogan prowadzi wobec Izraela wyraźnie wrogą politykę, a informacje wywiadwocze o możliwym rozmieszczeniu tureckiego uzbrojenia w Syrii mogą budzić zastrzeżenia izraelskiej armii. Jednocześnie - jego zdaniem - Netanjahu realizuje coraz bardziej ofensywną doktrynę bezpieczeństwa, opartą na założeniu, że zagrożenia należy neutralizować zanim staną się bezpośrednie.
Czy atak był motywowany politycznie, czy nie, nie zmienia to faktu, że relacje Izraela z Turcją stają się kolejną osią rywalizacji na Bliskim Wschodzie. Dla Netanjahu to zarazem test bezpieczeństwa i ważny temat w kampanii, która może rozstrzygnąć o jego dalszej politycznej przyszłości.
