Już podczas swojej pierwszej kadencji Trump zasłynął z niekonwencjonalnego podejścia do zarządzania globalnymi interesami USA. Według obserwatorów, prezydent postrzega część zawodowych dyplomatów jako członków tzw. głębokiego państwa („deep state”), które – jego zdaniem – utrudnia realizację jego celów w polityce zagranicznej. W efekcie coraz częściej sięga po zaufanych ludzi z najbliższego otoczenia, darczyńców politycznych oraz członków rodziny.
Trump niejako łamie przepisy
Nominacje te budzą poważne wątpliwości, zwłaszcza w kontekście przepisów z 1980 roku, które jasno wskazują, że funkcje ambasadorskie powinny być powierzane osobom z doświadczeniem dyplomatycznym, a nie jako forma politycznego wynagradzania zwolenników. Jednak, jak zauważa Ryan Scoville z Uniwersytetu Marquette, przepisy te są powszechnie uznawane jedynie za wskazówkę, ponieważ konstytucja przyznaje prezydentowi prawo do dokonywania nominacji politycznych.
Praktyka nagradzania darczyńców stanowiskami dyplomatycznymi nie jest nowa i była stosowana przez prezydentów obu partii. Jednak skala tego zjawiska za czasów Trumpa jest bezprecedensowa.
Z analizy wynika, że spośród 102 kandydatów zgłoszonych przez administrację na stanowiska ambasadorów aż 90 procent to nominaci polityczni. Dla porównania, w poprzednich dekadach ponad połowę tych stanowisk zajmowali zawodowi członkowie amerykańskiej służby zagranicznej.
W tej chwili w ponad stu amerykańskich placówkach dyplomatycznych nie ma zatwierdzonego ambasadora. Braki te dotyczą m.in. takich państw jak Rosja, Niemcy czy Arabia Saudyjska. Wśród obecnie urzędujących ambasadorów mniej niż jedna trzecia – zaledwie 25 osób – to zawodowi dyplomaci, a większość z nich została na stanowiskach jeszcze z czasów administracji Joe Bidena.
W drugiej kadencji Trump jeszcze mocniej polega na zaufanych osobach. Wśród nich są m.in. magnat rynku nieruchomości Steve Witkoff oraz zięć prezydenta, Jared Kushner. „Wszyscy jego ambasadorowie mają wyjątkowo wysokie kwalifikacje i odgrywają ważną rolę w realizacji programu ‘America First’ (Ameryka przede wszystkim)” – zapewniła w oświadczeniu Anna Kelly rzeczniczka Białego Domu.
Wady i zalety działań Trumpa
Zwolennicy politycznych nominacji przekonują, że w niektórych przypadkach państwa przyjmujące wolą ambasadorów, którzy mają bezpośredni dostęp do prezydenta i realny wpływ na decyzje w Waszyngtonie. Przykładem mogą być Tom Barrack i Sergio Gor, którzy objęli placówki odpowiednio w Ankarze i Delhi, szybko zdobywając opinię osób o dużych wpływach.
Jednak krytycy ostrzegają, że brak doświadczenia dyplomatycznego może prowadzić do poważnych problemów. John Dinkelman, prezes Amerykańskiego Stowarzyszenia Pracowników Służby Zagranicznej (AFSA), zwraca uwagę, że „jest miejsce dla darczyńcy w radzie nadzorczej szpitala. Problem pojawia się wtedy, gdy darczyńców na sali operacyjnej jest więcej niż chirurgów”.
Dinkelman, który pracował zarówno w administracjach republikańskich, jak i demokratycznych, w ubiegłym roku został zmuszony do odejścia z pracy, podobnie jak setki innych zawodowych dyplomatów.
Co prawda, wszyscy ambasadorowie przechodzą obowiązkowe szkolenia, jednak – jak podkreślają doświadczeni dyplomaci – nie da się ich porównać z latami praktyki oraz dogłębną znajomością języka i kultury danego kraju. Mimo to administracja Trumpa konsekwentnie realizuje swoją politykę kadrową.
Rzecznik Departamentu Stanu, Tommy Pigott, stanowczo odrzuca zarzuty o polityczne motywacje nominacji.
Wszelkie sugestie w sprawie tego, iż Trump przyznaje stanowiska ambasadorskie na podstawie darowizn politycznych, to „leniwa, odgrzewana narracja”. W przeciwieństwie do polityków z przeszłości nie jest przez nikogo kupiony – podkreśla Pigott.