Telefoniczna rozmowa była następstwem spotkania, które Støre i Stubb odbyli w ubiegłym tygodniu z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim. Norweska administracja poinformowała, że przywódcy chcieli osobiście przedstawić rosyjskiemu prezydentowi swoje stanowisko w sprawie przyszłych negocjacji dotyczących zakończenia wojny. Rozmowa trwała 90 minut.
Ta wojna pociąga za sobą ogromne koszty ludzkie i materialne. Cierpienia i zniszczenia będą miały wpływ na kolejne pokolenia. Podczas rozmowy podkreśliliśmy znaczenie działań prowadzących do deeskalacji wojny – oświadczył Stoere.
Alexander Stubb określił rozmowę z Putinem jako „bezpośrednią i merytoryczną”.
„Jesteśmy sąsiadami Rosji. Wynik tej wojny będzie miał bezpośrednie znaczenie dla naszego bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwa Europy. To wymaga rozmów, aby doprowadzić do zakończenia wojny” – podkreślił w oficjalnym komunikacie fiński prezydent.
Wśród tematów rozmowy znalazło się też planowane na listopad spotkanie reprezentantów Ukrainy, Rosji i Stanów Zjednoczonych w Abu Zabi. Odnoszę wrażenie, że Moskwa gruntownie przygotowuje się do spotkania w Abu Zabi - podkreślił premier Norwegii.
Støre i Stubb zaznaczyli przy tym, że w rozmowie z Putinem reprezentowali wyłącznie Norwegię i Finlandię, a nie całą Europę. Jonas Gahr Støre przekazał jednak, iż wszyscy partnerzy i sojusznicy zostali wcześniej poinformowani o rozmowie, a „nasze stanowisko jest zgodne ze stanowiskiem koalicji chętnych” (nieformalnej grupy państw wspierającej Ukrainę - red.).
Wołodymyr Zełenski poinformował na X, że rozmawiał z przywódcami Finlandii i Norwegii po ich telefonie do Putina. Mieli oni przekazać Rosjaninowi, że „konieczna jest deeskalacja ataków na ukraińską energetykę i infrastrukturę”.
Komunikat Kremla
Rosyjska państwowa agencja informacyjna TASS podała, że w trakcie wtorkowej rozmowy omówiono m.in. kwestie bezpieczeństwa w regionie Morza Bałtyckiego i Europy Północnej oraz zawieszenie broni w Ołeszkach.
Jak podał Kreml, którego cytuje Reuters, Putin przekazał Stubbowi i Støre, że „pokój jest możliwy tylko wtedy, gdy interesy Rosji zostaną w pełni i bezwarunkowo uwzględnione”. Zarzucił też, że konflikt przedłuża „konfrontacyjna polityka UE i NATO”.
Są pierwsze reakcje
Jestem bardzo sceptyczna wobec tej norweskiej i fińskiej inicjatywy. Nie została ona skoordynowana z żadnym z pozostałych państw – powiedziała w rozmowie z nadawcą DR premier Danii Mette Frederiksen, komentując wtorkowy telefon do Putina.
Jeżeli ktoś uważa, że jedynym kanałem komunikacji z Moskwą powinna pozostać administracja amerykańska, która rozmawia o Ukrainie bez udziału Ukrainy, może mieć takie zdanie. Ja uważam, że ważne jest, aby docierały tam również inne głosy. Europa nie może oddać USA monopolu na rozmowy z Putinem – powiedział Jonas Gahr Stoere, odnosząc się do krytyki ze strony premier Frederiksen.
Przywódcy Europy Zachodniej w większości unikali kontaktów z rosyjskim prezydentem od czasu rozpoczęcia przez Rosję pełnoskalowej wojny w Ukrainie w lutym 2022 roku - pisze Reuters. Moskwa wielokrotnie oskarżała europejskie rządy o podsycanie wojny poprzez dostarczanie broni Ukrainie i odmawianie bezpośrednich rozmów.
Premier RP Donald Tusk przekazał z kolei, iż rozmawiał z przywódcą Finlandii, który powiedział mu po telefonie do Putina, że europejskie stanowisko wobec rozmów w Abu Zabi jest „umiarkowanie optymistyczne”. Norwegia i Finlandia podkreśliły, że bezpieczeństwo Polski i Wschodniej Flanki (NATO - red.) jest kluczowe oraz nie podlega negocjacjom - dopowiedział Tusk.
Negocjacje trwają
Przed tygodniem Støre i Stubb spotkali się w Oslo z Zełenskim oraz specjalnym wysłannikiem USA Steve’em Witkoffem. Rozmowy odbyły się przed podróżą amerykańskiego przedstawiciela do Petersburga, gdzie miał rozmawiać z prezydentem Rosji. Witkoff udał się tam z propozycjami pokojowymi przygotowanymi podczas rozmów w Oslo.