Minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt podczas debaty w parlamencie nie pozostawił wątpliwości co do powagi sytuacji. Niemcy stały się terenem operacyjnym terrorystów wspieranych przez obce mocarstwa. Musimy się przeciwko nim zbroić. Szpiegowanie, sabotaż, ataki hybrydowe i cyberataki są nową niebezpieczną rzeczywistością. (…) Celem tych ataków jest destabilizacja naszego kraju, jego mieszkańców i naszej demokracji. Wzmocnienie służb oznacza wzmocnienie naszej demokracji – podkreślił minister.
Według Dobrindta reforma otwiera „nową epokę” w historii niemieckich służb specjalnych. Z instytucji ograniczających się dotąd głównie do zbierania informacji mają się one stać „prawdziwymi służbami specjalnymi”, zdolnymi do aktywnego zwalczania zagrożeń, zamachów i terroryzmu.
Służby zyskają nowe uprawnienia
Projekt ustawy przewiduje znaczące zwiększenie uprawnień zarówno dla BND, jak i BfV. Obie służby będą mogły nie tylko zbierać, przechowywać i analizować informacje o planowanych aktach sabotażu czy cyberatakach, ale także aktywnie je zwalczać, przeprowadzając własne kontroperacje. Co więcej, BND – dotychczas działający głównie poza granicami Niemiec – będzie mógł w określonych przypadkach prowadzić operacje także na terytorium kraju.
Nadzór nad przestrzeganiem prawa przez służby ma sprawować odpowiedzialna przed parlamentem Rada Kontroli. Jednak to nie uspokaja przeciwników reformy.
Ministra w urzędzie kanclerskim Nina Warken podkreśliła, że Niemcy nie mogą dłużej opierać swojego bezpieczeństwa na informacjach pochodzących od służb innych państw. Reagujemy na zewnętrzne i wewnętrzne zagrożenia – zaznaczyła. Przyznała jednocześnie, że w zakresie elektronicznego rozpoznania Niemcy pozostają w tyle za swoimi partnerami.
Posłowie partii tworzących koalicję rządową – CDU, CSU i SPD – argumentowali, że podobne przepisy od dawna obowiązują w krajach sojuszniczych i są konieczne w obliczu nowych wyzwań.
Ostre głosy sprzeciwu
Projekt spotkał się z ostrą krytyką ze strony zarówno skrajnej lewicy, jak i prawicy. Poseł AfD Gottfried Curio zarzucił rządowi planowanie „puczu przeciwko państwu prawa” i budowę „państwa totalnej kontroli”. W jego ocenie, po wejściu w życie nowych przepisów, BfV stanie się „Stasi 2.0”, czyli niesławną policją polityczną z czasów NRD. Celem rządu jest likwidacja wszelkiej opozycji – ostrzegł Curio.
Clara Buenger z Lewicy zwróciła uwagę, że projekt ustawy narusza historyczną zasadę rozdziału tajnych służb i policji, będącą „bezpośrednim wnioskiem ze zbrodni niemieckich faszystów”. Policja wymaga kontroli i nie może działać w tajemnicy – mówiła parlamentarzystka. Jej zdaniem, nowe przepisy pozwolą funkcjonariuszom BfV na wchodzenie do mieszkań i instalowanie programów szpiegowskich na komputerach bez kontroli sądowej. Kto coś takiego planuje, ten chce nowej niemieckiej tajnej policji (Geheimpolizei) – ostrzegła Buenger. Wrzućcie ten projekt do niszczarki – apelowała.
Deputowani opozycyjnej partii Zieloni zadeklarowali gotowość do współpracy nad ustawą, jednak wyrazili poważne zastrzeżenia. Służby muszą móc robić rzeczy, których obecnie nie wolno im robić – przyznał Konstantin von Notz. Celem jest obrona wolności, ale obrona wolności nie może oznaczać podważania filarów tej wolności - dodał.
Jego zdaniem niektóre zapisy ustawy idą zbyt daleko i są „nie do pogodzenia z filarami wolności”. Von Notz zarzucił szefowi MSW, że wykorzystuje reformę wywiadu zagranicznego do przeforsowania swoich planów wzmocnienia służb działających w kraju. To działanie krótkowzroczne i ciężki błąd – ocenił, przewidując, że ustawa w obecnym kształcie zostanie zakwestionowana przez Federalny Trybunał Konstytucyjny.