Essequibo - region bogaty w surowce
Essequibo na zachodzie kraju obejmuje dwie trzecie terytorium Gujany. Region jest bogaty m.in. w złoto, diamenty i boksyty. Wenezuela od ponad 180 lat zgłasza do niego roszczenia, jednak w praktyce obszar ten jest uznawany przez USA i zdecydowaną większość państw świata za część Gujany.
Według źródeł Reutersa Jeremy Lewin, który do końca października kierował zespołem planowania politycznego w Departamencie Stanu USA, rozmawiał we wrześniu w Waszyngtonie z sekretarzem spraw zagranicznych Gujany Robertem Persaudem.
Miał wówczas zaproponować pomoc w zorganizowaniu rozmów terytorialnych z pełniącą obowiązki prezydenta Wenezueli Delcy Rodriguez. Dwie osoby zaznajomione ze sprawą przekazały agencji, że Lewin poruszył też możliwość przejęcia przez Wenezuelę częściowej kontroli nad Essequibo.
Lewin: Rozmowy były autoryzowane przez Biały Dom
Sam Jeremy Lewin potwierdził Reutersowi, że prowadził „wstępne” rozmowy z przedstawicielami Gujany i Wenezueli dotyczące sporu. Twierdził, że działał na polecenie i za zgodą Białego Domu.
Według jego relacji Delcy Rodriguez zwróciła się w maju w liście do prezydenta Trumpa o amerykańskie pośrednictwo, które miałoby ułatwić bezpośrednie rozmowy z Gujaną na temat statusu spornego obszaru. Reuters zaznaczył, że nie zdołał niezależnie potwierdzić autentyczności tego dokumentu.
Lewin przekazał, że Rodriguez poruszyła tę kwestię również podczas spotkania w Caracas w lipcu. Według dwóch źródeł podczas tej rozmowy omawiano także ewentualną działalność amerykańskich firm w Essequibo.
Spór o bogaty region zaostrzył się po odkryciu tam złóż ropy
Konflikt o Essequibo nabrał nowego znaczenia po odkryciu w 2015 roku przez amerykański koncern ExxonMobil ogromnych złóż ropy na pobliskich wodach. Dzięki nim Gujana, licząca około 1 mln mieszkańców, stała się jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek świata.
W 2018 roku Gujana skierowała sprawę do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze. Domaga się potwierdzenia granicy wyznaczonej w arbitrażu z 1899 roku, gdy kraj był jeszcze kolonią brytyjską.
Wenezuela konsekwentnie kwestionuje ten podział. Delcy Rodriguez także w wystąpieniu na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ we wrześniu wzywała Gujanę do rozpoczęcia negocjacji dotyczących prawnego statusu regionu.
Waszyngton oficjalnie wszystkiemu zaprzecza
Władze Gujany odbierają wszelkie sugestie o zmianie granic ze zrozumiałym niepokojem. Georgetown wielokrotnie podkreślało, że status Essequibo nie podlega negocjacjom.
Gujańscy urzędnicy zwrócili się o wyjaśnienia do innych przedstawicieli Departamentu Stanu. Jak podał Reuters, otrzymali zapewnienie, że oficjalne stanowisko USA w kwestii granicy między Wenezuelą a Gujaną pozostaje bez zmian.
Rzecznik Departamentu Stanu oświadczył w odpowiedzi dla Reutersa, że resort „codziennie otrzymuje od zewnętrznych stron różne propozycje i warianty polityki”, ale amerykańskie stanowisko dotyczące granicy nie zostało zmienione.