Jak przekazał RUV, przeciwnicy wznowienia przez Islandię negocjacji akcesyjnych z UE wygrali w referendum.
Według RUV przeciw wznowieniu rozmów zagłosowało w sobotę 52,8 proc. uczestników plebiscytu (118 tys.), a za - 47,2 proc. (105 tys.). Głosów nieważnych oddano 0,7 proc. (1,6 tys.).
Frekwencja wyniosła 82,5 proc. i była najwyższa od wyborów parlamentarnych w 2009 r., gdy do urn poszło ponad 85 proc. obywateli.
Społeczeństwo podzielone
Islandia złożyła wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej w 2009 roku, w szczytowym momencie światowego kryzysu finansowego. Proces akcesyjny został jednak zamrożony w 2013 roku, gdy eksperci ostrzegali przed potencjalnym rozpadem strefy euro.
Islandczycy od lat są mocno podzieleni w kwestii członkostwa w Unii Europejskiej. Ostatnie sondaże wskazywały na niewielką przewagę zwolenników wznowienia rozmów. Ostatecznie to jednak przeciwnicy integracji okazali się liczniejsi przy urnach.
Argumenty obu stron
Zwolennicy wejścia do UE liczyli na poprawę sytuacji gospodarczej kraju. Wskazywali na możliwość obniżenia stóp procentowych, zahamowania inflacji oraz spadku cen produktów. W debacie pojawiły się także kwestie bezpieczeństwa – zwolennicy integracji przekonywali, że członkostwo w Unii byłoby ważnym krokiem w kontekście gróźb prezydenta USA Donalda Trumpa dotyczących przejęcia przez jego kraj kontroli nad duńską Grenlandią.
Przeciwnicy akcesji podkreślali natomiast, że przystąpienie do UE byłoby ciosem w suwerenność Islandii. Wśród nich znaleźli się rolnicy oraz przedstawiciele branży rybołówstwa i wielorybnictwa, którzy obawiają się ograniczenia kwot połowowych lub wprowadzenia zakazów. Swoje stanowisko wyraźnie zaznaczyły także partie opozycyjne, w tym konserwatywna Partia Niepodległości.
Gorąca kampania i polityczne konsekwencje
Referendalna kampania rozgrzała debatę publiczną na temat miejsca Islandii na arenie międzynarodowej. Premier Kristrun Frostadottir, oddając głos w jednym z lokali wyborczych w Reykjaviku, podkreśliła: „Kampania referendalna wzmogła debatę o pozycji Islandii na świecie”.
„Rybacka mafia” rządzi Islandią?
Według europejskich mediów, za decyzją Islandczyków stoją nie tylko obawy społeczne, ale przede wszystkim potężne wpływy tzw. „rybackiej mafii” – rodzinnych firm kontrolujących islandzkie rybołówstwo.
Jak przypomina szwedzki dziennik „Svenska Dagbladet”, aż 80 procent kwot połowowych na Islandii należy do zaledwie około 20 firm. Co więcej, połowa z nich pozostaje w rękach sześciu rodzin. To właśnie one, według ekspertów, mają decydujący głos nie tylko w branży rybnej, ale również w handlu detalicznym czy dystrybucji paliw.
„Działają po cichu, nie stają na podium, w debacie na temat UE wypowiadają się raczej finansując kampanie lub próbując wpłynąć na polityków” – komentuje szwedzka gazeta.
Strach przed unijnymi przepisami
W kampanii przedreferendalnej przedstawiciele branży rybnej przekonywali, że przystąpienie do Unii Europejskiej oznaczałoby otwarcie islandzkich wód dla trawlerów z innych krajów. Ich zdaniem, holenderskie i hiszpańskie floty mogłyby wykupić prawa połowowe, co groziłoby utratą pracy przez tysiące islandzkich rybaków.
Z kolei unijny komisarz ds. rybołówstwa Kostas Kadis oraz premier Islandii Kristrun Frostadottir zapewniali, że wynegocjowanie wyjątków dla Islandii jest możliwe.
Niezależni rybacy kontra giganci
Wpływy wielkich firm rybackich są coraz częściej krytykowane przez niezależnych rybaków. To oczywiste, że nie chcą wywoływać zamieszania, dołączać do UE i pozbywać się swoich przywilejów. Zarabiają na tym duże pieniądze – mówi Tryggvi Skjaldarson, rybak cytowany przez „Svenska Dagbladet”.
Międzynarodowe powiązania i polityczne naciski
Holenderski portal Follow the Money ujawnił w tym tygodniu powiązania między islandzkimi firmami rybnymi a finansowaniem kampanii brexitowej w Wielkiej Brytanii. Z kolei duńska gazeta „Berlingske” określiła islandzki sektor rybołówstwa jako „nowoczesną oligarchię”, opartą na strachu, chciwości i politycznych wpływach.
Od lat podejmujemy próby rozwiązania tego problemu, ale zmiany blokują silne grupy nacisku – przyznaje minister finansów Islandii Dadi Mar Kristofersson. Jego zdaniem, lobby rybackie ma realny wpływ na decyzje podejmowane w islandzkim parlamencie.
