Wtorkowa debata może przekształcić się w debatę o Wołyniu. Polscy eurodeputowani z pewnością mocno poruszą tę sprawę – mówi jeden z rozmówców dziennikarki RMF FM w Parlamencie Europejskim.
PiS zgłosił cztery poprawki. W pierwszej proponuje zapis, zgodnie z którym „Ukraińska Powstańcza Armia (UPA) jest organizacją odwołującą się do ideologii nazistowskiej, odpowiedzialną za masowe zbrodnie na ludności cywilnej, której gloryfikacja jest nie do pogodzenia z europejskimi wartościami.”
Kolejne poprawki przewidują wezwanie Ukrainy do „potępienia ideologii, symboliki i działań UPA”, przeprowadzenia ekshumacji i godnego pochówku ofiar. Eurodeputowani PiS chcą również zapisu, że UPA „ponosi odpowiedzialność za zbrodnię ludobójstwa popełnioną na narodzie polskim”, a także potępienia gloryfikowania na Ukrainie osób związanych z tą organizacją, m.in. Stepana Bandery. Jedna z poprawek dotyczy również przypadków eksponowania symboli UPA przez część młodych ukraińskich uchodźców w państwach Unii Europejskiej.
Halicki i Gahler z alternatywną poprawką
Jak ustaliło RMF FM alternatywną poprawkę przygotowała Europejska Partia Ludowa. Ma ona zostać poparta również przez eurodeputowanych z frakcji Socjalistów i Demokratów (S&D). Jej autorami są eurodeputowany KO Andrzej Halicki oraz sprawozdawca raportu Michael Gahler. Jeden z polityków EPL przyznał nieoficjalnie, że jest ona potrzebna, „bo jeżeli nie złożymy swojej, to na końcu zostaniemy z możliwością zagłosowania jedynie za bardzo radykalnymi poprawkami.”
Poprawka EPL ma zostać wpisana do paragrafu dotyczącego procesu akcesyjnego Ukrainy, a więc bezpośrednio wiąże sprawę Wołynia z europejskimi aspiracjami Kijowa.
Autorzy wyrażają ubolewanie z powodu „niedawnej, niepotrzebnej i niczym niesprowokowanej eskalacji” wywołanej przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, który nadał jednej z elitarnych brygad Sił Zbrojnych Ukrainy imię bohaterów UPA. W poprawce podkreślono także, że decyzja ta oznacza „lekceważenie polskiej wrażliwości i bólu związanego z dziesiątkami tysięcy ofiar UPA oraz ich rodzin”, zwłaszcza wobec konsekwentnego wsparcia, jakiego Polska udziela Ukrainie w wojnie z Rosją.
Podkreślamy, że autorem niepotrzebnej eskalacji napięcia jest prezydent Wołodymyr Zełenski, który nazwał jedną z brygad imieniem bohaterów UPA. To jest niezgodne z europejskimi wartościami – mówi RMF FM Andrzej Halicki. Jak dodaje, poprawka wskazuje również na odpowiedzialność UPA za dziesiątki tysięcy ofiar cywilnych oraz podkreśla, że gloryfikowanie sprawców takich zbrodni nie mieści się w europejskich wartościach.
Zdaniem autorów decyzja prezydenta Ukrainy „podważa relacje sąsiedzkie i dotychczasowe wysiłki na rzecz rozwiązania bolesnych kwestii historycznych w duchu prawdziwego i szczerego pojednania” oraz „nie jest zgodna z europejskimi wartościami”. Dlatego w poprawce znalazło się wezwanie do „deeskalacji oraz wznowienia działań na rzecz pojednania prowadzonego w dobrej wierze.”
Nie chodzi o rywalizację między polskimi eurodeputowanymi, tylko o skuteczność. Złożyć poprawkę jest łatwo. Trudniej zbudować dla niej większość – podkreśla Halicki. Jak ustaliła dziennikarka RMF FM, wokół tej propozycji prowadzone są rozmowy EPL-u z Socjalistami i Demokratami (S&D) oraz liberałami z Renew Europe, by zdobyć większość podczas środowego głosowania.
Halicki przekonuje, że wspólna poprawka podpisana wyłącznie przez polskich eurodeputowanych miałaby mniejsze szanse na przyjęcie. Byłaby postrzegana jako polska poprawka, którą reszta Parlamentu Europejskiego mogłaby po prostu odrzucić. Najważniejsze jest, żeby odpowiedni zapis znalazł się w końcowym raporcie – zaznacza. Dodaje, że jeśli większe szanse na przyjęcie będzie miała poprawka PiS, jest gotów ją poprzeć.