Afryka kontra Grenlandia - czas na zmianę perspektywy
Od niemal pięciu wieków świat korzysta z mapy opartej na projekcji Mercatora. Stworzona w 1569 roku przez flamandzkiego kartografa Gerardusa Mercatora, miała ułatwić żeglugę po morzach i oceanach. Dziś jednak coraz częściej podkreśla się, że jej układ zniekształca rzeczywiste rozmiary lądów. Najbardziej poszkodowana jest Afryka – na mapie wydaje się niemal tej samej wielkości co Grenlandia, podczas gdy w rzeczywistości jest od niej aż czternastokrotnie większa.
To nie tylko ciekawostka geograficzna. Jak podkreślają historycy i geografowie, takie przedstawienie świata utrwala stereotypy i wpływa na sposób postrzegania globalnych zależności. „Można by zmieścić Stany Zjednoczone, Chiny, Indie, Japonię, Meksyk i sporą część Europy w Afryce i wciąż zostałoby trochę miejsca” – czytamy w petycji #CorrectTheMap, którą podpisało już ponad 11 tysięcy osób.
Kartograficzny kolonializm
Krytycy mapy Mercatora od lat podkreślają, że jej popularność to nie tylko kwestia przyzwyczajenia, ale także efekt tzw. kartograficznego kolonializmu. Zniekształcenie rozmiarów kontynentów – zwłaszcza tych położonych bliżej równika – sprawia, że globalne Południe wydaje się mniej istotne. To z kolei, jak twierdzą aktywiści, przekłada się na międzynarodowe relacje gospodarcze, edukacyjne i polityczne.
Alternatywą dla mapy Mercatora jest m.in. projekcja Gall–Petersa, spopularyzowana w latach 70. XX wieku przez niemieckiego historyka Arno Petersa. Jednak to nowoczesna projekcja Equal Earth z 2018 roku, stworzona przez międzynarodowy zespół kartografów, zdobywa dziś największe uznanie. To właśnie ją promuje kampania #CorrectTheMap.
Togo na czele zmian
To właśnie Togo, reprezentując 54 państwa członkowskie Unii Afrykańskiej, zainicjowało rezolucję, nad którą już dziś zagłosuje ONZ. Minister spraw zagranicznych Togo, Robert Dussey, podkreśla: „To nie jest dyskusja polityczna, lecz naukowa. Mamy naukowe dowody, więc wszyscy powinniśmy zaakceptować rzeczywistość”.
„Na pytanie: dlaczego teraz, odpowiadam: a dlaczego nie? Czas zmienić narrację. To moment, by Afryka wzięła odpowiedzialność za własny wizerunek” - mówi minister.
Choć rezolucje ONZ nie są prawnie wiążące, ich znaczenie jest ogromne. Jeśli propozycja przejdzie, może to oznaczać aktualizację podręczników szkolnych, programów komputerowych, a nawet map w popularnych aplikacjach.
Symboliczny krok ku sprawiedliwości
Zdaniem analityków, przyjęcie nowej mapy może być ważnym sygnałem dla świata. JJ Enoch, ekspert ds. ryzyka geopolitycznego z londyńskiej firmy JS Held, podkreśla: „Przyjęcie mapy o równej powierzchni dałoby bardziej rzetelną podstawę do edukacji i zrozumienia świata, a jednocześnie pokazałoby, że znaczenie demograficzne, gospodarcze i geopolityczne Afryki nie powinno być już dłużej pomniejszane przez przestarzałe konwencje”.
Jeśli rezolucja przejdzie, już w pierwszym kwartale przyszłego roku w stolicy Togo – Lomé – odbędzie się specjalne wydarzenie z udziałem UNESCO, Unii Afrykańskiej i gigantów technologicznych, takich jak Google Maps. Celem będzie opracowanie planu wdrożenia nowej mapy w edukacji i technologii.