Mimo chorób Harald V nie chciał abdykować
Harald V był królem Norwegii od 1991 roku. Monarcha od 17 sierpnia przebywał w Rikshospitalet w Oslo.
W związku ze śmiercią monarchy flagi na królewskim pałacu zostały opuszczone do połowy masztu. W południe we wszystkich kościołach w Norwegii ku pamięci Haralda V rozlegnie się bicie dzwonów.
Harald V był najstarszym panującym monarchą w Europie. Za jego panowania Norwegia przeżywała zarówno euforię igrzysk olimpijskich w Lillehammer w 1994 r., jak i żałobę po największej tragedii w historii kraju - zamachach z 22 lipca 2011 r. w Oslo i na Utoeyi.
W ostatnich latach monarcha miał poważne problemy zdrowotne. Przeszedł leczenie choroby nowotworowej pęcherza, operację zastawki serca, a w 2024 roku po infekcji podczas pobytu w Malezji wszczepiono mu rozrusznik serca. Mimo problemów zdrowotnych odrzucał możliwość abdykacji.
Harald V - monarcha, żeglarz i olimpijczyk
Harald V urodził się 21 lutego 1937 roku w Skaugum. Był pierwszym od 567 lat księciem urodzonym w Norwegii.
W 1968 roku Harald poślubił Sonję Haraldsen, z którą miał dwoje dzieci: księżniczkę Maerthę Louise i księcia Haakona.
Harald V był zagorzałym żeglarzem. Trzykrotnie reprezentował Norwegię w tej dyscyplinie na igrzyskach olimpijskich w latach 1964, 1968 i 1972, a w Tokio był nawet chorążym reprezentacji. W 1987 r. wraz z załogą jachtu „Fram X” zdobył mistrzostwo świata, a w 2005 r. mistrzostwo Europy.
Ze startów w regatach monarcha zrezygnował dopiero w wieku 85 lat.
Jak Norwegowie zapamiętają Haralda V?
Od początku panowania Harald V starał się nie wyznaczać granic norweskości. Włączał do narodowej pamięci grupy wcześniej z niej wypierane. Potwierdził to w 1997 r., przepraszając Saamów, rdzenny lud północnej Europy, za dziesięciolecia przymusowej norwegizacji.
Państwo norweskie zostało utworzone na terytorium dwóch ludów – Norwegów i Saamów. Dziś musimy przeprosić za krzywdę wyrządzoną narodowi saamskiemu poprzez surową politykę norwegizacji – powiedział.
W 2016 r., przy okazji 25. rocznicy panowania, do norweskiego „my” włączył imigrantów, w tym z Polski, osoby z niepełnosprawnościami, bogatych i biednych oraz wyznawców różnych religii.
Norwegowie to dziewczyny, które kochają dziewczyny, chłopcy, którzy kochają chłopców, oraz dziewczyny i chłopcy, którzy kochają się wzajemnie. Norwegowie wierzą w Boga, Allaha, Wszechświat i nic. Norwegia to wy. Norwegia to my – wyliczał monarcha.
„Imponował wiedzą”. Harald V we wspomnieniach noblisty
To bardzo smutne. Ostatnie dni króla przypominają mi ostatnie dni mojego ojca, przy którego łóżku czuwałem kilka lat temu. Być może również dlatego wydaje mi się to tak bliskie – powiedział dziennikowi „VG” noblista Jon Fosse, komentując śmierć Haralda V. Fosse mieszka w Grotten, honorowej rezydencji dla norweskich artystów położonej w Slottsparken, tuż przy Pałacu Królewskim.
Pisarz kilkakrotnie spotykał Haralda V. We wrześniu 2024 r. monarcha odznaczył go Wielkim Krzyżem Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa i przyjął na prywatnej audiencji.
Król Harald był serdeczny, miał wielkie poczucie humoru. Imponował wiedzą, również o literaturze – ocenił Fosse.
To, jak rok po roku wypełniał swoje obowiązki, również wtedy, gdy zaczęło go zawodzić zdrowie, było niezwykle imponujące – stwierdził noblista.
Światowi przywódcy przesyłają kondolencje
Prezydent Polski Karol Nawrocki napisał, że z głębokim smutkiem przyjął wiadomość o śmierci Haralda V.
„W tych trudnych chwilach łączę się w modlitwie oraz składam wyrazy głębokiego współczucia Rodzinie Królewskiej oraz całemu Narodowi Norweskiemu” – stwierdził na platformie X.
Brytyjski król Karol III poinformował, że on i królowa Kamila przyjęli wiadomość o śmierci Haralda z „najgłębszym smutkiem”. „Przez 35 lat król Harald służył swojemu narodowi z niezachwianym oddaniem i prowadził Norwegię przez okres wielkich zmian z ciepłem i pokorą” – oświadczył monarcha.
Harald V i Karol III Windsor byli blisko spokrewnieni. Babcią norweskiego władcy była królowa Maud, żona Haakona VII i siostra króla Zjednoczonego Królestwa Jerzego V, dziadka obecnego brytyjskiego monarchy.
Król Szwecji Karol XVI Gustaw podkreślił, że Harald przez lata był bliskim przyjacielem jego rodziny i Szwecji.
„Dziś wielu ludzi w naszym kraju opłakuje króla Haralda – przekazał w komunikacie. Zwracając się do nowego monarchy, nazwał Haakona swoim „drogim chrześniakiem” i życzył mu powodzenia w służbie Norwegii.
Duński władca Fryderyk X i królowa Maria wspominali Haralda jako człowieka ciepłego i bezpośredniego. „Był wspaniałym człowiekiem, z błyskiem w oku i wielkim sercem. Przez 35 lat był dla Norwegów stałym punktem odniesienia” – napisali w kondolencjach.
Prezydent Finlandii Alexander Stubb podkreślił, że Harald zostanie zapamiętany za wieloletnią służbę państwu i zdolność jednoczenia Norwegów niezależnie od ich pochodzenia i poglądów.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen napisała, że Harald służył Norwegii „z ciepłem, pokorą i niezachwianym poczuciem obowiązku”. Podkreśliła, że w chwilach radości i smutku potrafił jednoczyć społeczeństwo.