W obliczu narastających zagrożeń, takich jak wojny nuklearne, katastrofalne zmiany klimatu czy pandemie, coraz więcej osób zadaje sobie pytanie: czy istnieje miejsce, które zapewni bezpieczeństwo w razie globalnej katastrofy? Odpowiedź przynoszą wyniki przełomowego badania opublikowanego w czasopiśmie „Global Challenges”. Zespół naukowców pod kierownictwem Floriana Ulricha Jehna z niemieckiego Uniwersytetu w Hagen przeanalizował setki raportów i publikacji naukowych, by wskazać kraj najbardziej odporny na tzw. globalne katastroficzne ryzyka (GCR).
Trzy główne rodzaje zagrożeń
Badacze wyróżnili trzy kluczowe kategorie zagrożeń, które mogą doprowadzić do upadku cywilizacji:
- Nagłe ograniczenie dostępu do światła słonecznego (ASRS) – wywołane przez wybuchy superwulkanów, zimę nuklearną czy uderzenie asteroidy, które prowadzą do gwałtownego ochłodzenia i załamania produkcji żywności.
- Globalna utrata infrastruktury (GCIL) – obejmuje zjawiska takie jak pandemie, cyberataki, burze geomagnetyczne czy impulsy elektromagnetyczne, prowadzące do załamania systemów energetycznych, transportowych i żywnościowych.
- Globalne katastroficzne ryzyko biologiczne (GCBR) – masowe epidemie i inne zagrożenia biologiczne, zarówno naturalne, jak i wywołane przez człowieka, skutkujące ogromnymi stratami ludzkimi i dezorganizacją społeczeństw.
Co decyduje o odporności kraju?
Według naukowców, odporność na globalne katastrofy zależy od kilku kluczowych czynników.
Najlepiej radzą sobie państwa:
- o stabilnej demokracji,
- z wysokim poziomem zamożności i niskimi nierównościami społecznymi,
- posiadające rozbudowany przemysł i duże zasoby surowców,
- położone z dala od innych kontynentów, najlepiej na dużych wyspach,
- niezależne od dalekosiężnego handlu międzynarodowego lub mające bliskich partnerów handlowych.
Australia – wyspa przetrwania
Analiza wykazała, że Australia spełnia większość tych kryteriów. Jej geograficzna izolacja, ogromne zasoby żywności i surowców, stabilny system polityczny oraz rozwinięty przemysł czynią ją najbardziej odpornym krajem na świecie. Co więcej, Australia jako jedyna została wskazana jako odporna na wszystkie trzy kategorie globalnych zagrożeń.
Jednak nawet ten kontynent nie jest całkowicie wolny od ryzyka. Zależność od importu paliw, leków czy nawozów sprawia, że Australia wciąż pozostaje podatna na zakłócenia w międzynarodowym handlu. Mimo to, według naukowców, żaden inny kraj nie oferuje równie wysokiego poziomu bezpieczeństwa w przypadku globalnej katastrofy.
Kto jeszcze ma szansę przetrwać?
Poza Australią, na liście najbardziej odpornych państw znalazły się także Nowa Zelandia, Japonia, Szwajcaria i Argentyna. Każde z nich jednak ma swoje słabości – długie linie brzegowe narażone na tsunami, bliskość aktywnych wulkanów czy uzależnienie od handlu międzynarodowego. Szwajcaria jako jedyna nie jest zagrożona przez tsunami, ale jej położenie w centrum Europy niesie inne wyzwania.
Naukowcy podkreślają, że nie istnieje miejsce całkowicie wolne od zagrożeń. Każdy kraj, nawet najbardziej odporny, może paść ofiarą nieprzewidzianych katastrof. Kluczowe jest jednak przygotowanie i inwestowanie w odporność społeczną, infrastrukturalną i gospodarczą. Australia i Nowa Zelandia mogą w przyszłości stać się „kotwicami” globalnej odporności, przechowując zapasy żywności, nasion czy pełniąc rolę centrów koordynacji międzynarodowej pomocy.