RMF24 RMF FM RMF MAXX RMF CLASSIC RMF ON
RMF24

Euro, wieloryby i polityka Trumpa. Islandia już jutro zdecyduje w referendum ws. UE

Opracowanie: Publikacja: Piątek, 28 sierpnia 2026 (08:06)

Walka z drożyzną kontra obrona narodowego bogactwa. Mieszkańcy Islandii w sobotę zdecydują w referendum, czy powrócić do rozmów o wejściu do UE i przyjęciu euro. Dla kraju zmagającego się z wysoki kosztami życia to szansa na tańsze kredyty, ale dla branży rybnej - ogromne ryzyko.

Chcesz widzieć więcej artykułów od RMF24? dodaj w Google
Euro, wieloryby i polityka Trumpa. Islandia już jutro zdecyduje w referendum ws. UE
Nastroje społeczne przed referendum są podzielone (autor zdjęcia: JONATHAN NACKSTRAND) /AFP/East News

Kluczowe rybołówstwo

Położona strategicznie na północnym Atlantyku Islandia, choć od 1994 r. należy do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, to w relacjach z UE jest wyłączona z czterech kwestii: rybołówstwa, rolnictwa, polityki pieniężnej oraz bezpieczeństwa. 

Wyzwaniem jest zapewnienie odpowiedniej kontroli nad islandzkimi wodami połowowymi w negocjacjach z UE – zauważył w rozmowie z mediami politolog prof. Eirikur Bergmann z Uniwersytetu Bifroest.

Rybołówstwo dla islandzkiej gospodarki ma kluczowe znaczenie, mimo rozwoju turystyki. Islandia jako jeden z nielicznych krajów dopuszcza polowania na wieloryby - to potencjalny problem. W przypadku wejścia do UE stałaby się największym producentem ryb we Wspólnocie.

Wspólnota wpłynie na koszty życia

Natomiast w przedreferendalnej debacie za potencjalnie korzystną dla Islandczyków w przypadku wejścia kraju do UE uważa się wspólną politykę pieniężną.

Wiele osób postrzega możliwość wprowadzenia euro jako narzędzia do obniżenia bardzo uporczywej inflacji i stóp procentowych, a co za tym idzie kosztów kredytów. Islandia od dłuższego czasu zmaga się z rosnącymi cenami – podkreślił Bergmann. Islandia obok Szwajcarii czy Norwegii prowadzi w wielu rankingach najdroższych państw.

Zakusy Trumpa budzą niepokój

Zdaniem naukowca Islandczycy nigdy nie postrzegali UE jako instytucji, która miałaby związek z bezpieczeństwem. Jednak to zaczyna się zmieniać, stało się jasne, że obronność w Europie przesuwa się na wschód, a pod wieloma względami wkracza do samej Unii – zaznaczył. 

Dodał, że „temat ten nie został jeszcze w pełni przefiltrowany w debacie”.  Można powiedzieć, że pod wieloma względami to referendum jest przedwczesne – ocenił.

Według Bergmanna polityka prezydenta USA Donalda Trumpa wobec Arktyki zmieniła jedynie kontekst, w jakim Islandczycy dyskutują o członkostwie w UE.

Bergmann przypomniał, że wszystkie argumenty amerykańskiego przywódcy o konieczności przejęcia Grenlandii odnoszą się również do Islandii.  Jedyna różnica polega na tym, że jesteśmy niepodległym państwem – zauważył. Drugim problemem w kwestii bezpieczeństwa Islandii jest rosnąca utrata zaufania do Stanów Zjednoczonych jako partnera w dziedzinie bezpieczeństwa. Islandia nie ma własnej armii, jest członkiem NATO, a także opiera się na dwustronnej umowie obronnej z USA z 1951 r. – zaznaczył.

Według Bergmanna, warto pamiętać, że samo rozpisanie referendum nie wiąże się z kryzysami geopolitycznymi, a jest konsekwencją zmian w polityce wewnętrznej. W 2024 r. władzę na Islandii przejęła proeuropejska koalicja socjaldemokratycznego Sojuszu, liberalnego Odrodzenia, a także bardziej sceptycznej wobec UE Partii Ludowej. Wejściu do Wspólnoty sprzeciwia się opozycyjna Partia Niepodległości.

Sondaż pokazuje, że głosowanie będzie wyrównane

Z opublikowanego we wtorek sondażu ośrodka Maskina dla portalu Visir wynika, że niewiele ponad połowa Islandczyków, 51,3 proc., opowiada się za kontynuacją negocjacji z UE na temat członkostwa swojego kraju we Wspólnocie. Przeciwnych jest 48,7 proc. Aż 8,5 proc. ankietowanych nie podjęło jeszcze decyzji, a 3,4 proc. odmówiło odpowiedzi.

Islandia była już blisko UE

Islandia złożyła wniosek o członkostwo w UE w 2009 r., w szczytowym momencie kryzysu finansowego. Prace w ramach procesu akcesyjnego zostały zamrożone w 2013 r., gdy eksperci ostrzegali przed potencjalnym rozpadem strefy euro. Ostatecznie starania wstrzymano w 2015 r., gdy większość rozdziałów negocjacyjnych była już zamknięta.


Źródło: RMF24/PAP

Najważniejsze Fakty

Zobacz również

Dalsza część artykułu pod materiałem video: