Rosyjski Kościół Prawosławny po raz kolejny udowadnia, jak silnie angażuje się w działania wojenne Kremla. Tym razem hierarchowie zdecydowali się na nietypowy krok – przekazali fragment prawej ręki Dymitra Dońskiego, średniowiecznego księcia i bohatera narodowego, rosyjskim żołnierzom walczącym na Ukrainie. Relikwiarz z częścią dłoni, którą Doński miał dzierżyć miecz podczas zwycięskiej bitwy z mongolską Złotą Ordą w 1380 roku, trafił na okupowaną przez Rosję wschodnią Ukrainę.
W uroczystości przekazania relikwii uczestniczyli zarówno duchowni, jak i przedstawiciele rosyjskiej armii. Mianowany przez Rosję metropolita doniecki i mariupolski Władimir podkreślił, że obecność szczątków świętego księcia ma pomóc żołnierzom i cywilom „zmobilizować swoje siły” i zapewnić zwycięstwo nad wrogiem.
Cerkiew i Kreml ramię w ramię
W ostatnich latach Rosyjski Kościół Prawosławny coraz mocniej wspiera działania wojenne Kremla. Od początku pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku, duchowni regularnie odwiedzają jednostki wojskowe, a w cerkwiach w całej Rosji odprawiane są modlitwy o zwycięstwo. Patriarcha Cyryl wielokrotnie przedstawiał wojnę w kategoriach religijnych.
„Święty dowódca udaje się tam, gdzie dziś decydują się losy ojczyzny, aby niewidzialnie zająć miejsce w tych samych szeregach bojowych, co nasi obrońcy” – głosi komunikat Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego dotyczący wysłaniu relikwii na front.
Odkrycie relikwii Dymitra Dońskiego miało miejsce zaledwie miesiąc temu podczas prac restauracyjnych w Soborze Archangielskim na Kremlu. W ceremonii odsłonięcia grobu uczestniczył osobiście Władimir Putin, który od lat zacieśnia relacje z cerkwią i wykorzystuje jej autorytet do legitymizowania swoich działań.
Krytyka i kontrowersje wokół relikwii
Decyzja o ekshumacji szczątków Dymitra Dońskiego, kanonizowanego w 1988 roku, wywołała spore kontrowersje. Krytycy zarzucają cerkwi złamanie zasad religijnych i instrumentalne traktowanie relikwii w celach politycznych. Aleksander Zaniemonets, prawosławny ksiądz i historyk mieszkający poza Rosją, podkreśla, że decyzja o wydobyciu szczątków po niemal czterech dekadach od kanonizacji jest podyktowana przede wszystkim potrzebami „patriotyzmu wojennego”.
Zaniemonets zauważa, że przedstawianie Dymitra Dońskiego jako obrońcy ojczyzny wpisuje się w narrację Kremla, według której Rosja nie prowadzi wojny agresywnej, lecz broni własnych granic i wartości.
Nie pierwszy raz – relikwie na froncie
To nie pierwszy przypadek, gdy cerkiew wysyła relikwie na front. Wcześniej do rosyjskich żołnierzy trafiły również szczątki Aleksandra Newskiego, innego średniowiecznego księcia i bohatera narodowego.