Decyzję tę podjęto na plenarnym posiedzeniu Lwowskiej Rady Obwodowej we wtorek – poinformowano na jej oficjalnej stronie internetowej.
„Jest to nasza historia, nasi bohaterowie i powinniśmy w należny sposób uszanować ich pamięć” – mówił podczas posiedzenia szef komisji kultury, deputowany Rady Swiatosław Szeremeta.
Pomysł pojawił się w lipcu. Jak argumentowano, w 2027 roku przypada 120. rocznica urodzin Szuchewycza — naczelnego dowódcy UPA — oraz Olżycza, działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i poety. Przypadać będzie wówczas również 85. rocznica powstania Ukraińskiej Powstańczej Armii.
Na nadzwyczajnym posiedzeniu lwowska rada przyjęła oświadczenie dotyczące — jak wskazano — niedopuszczalności zewnętrznych nacisków na ukraińską politykę państwową w sprawie upamiętniania osób walczących o niepodległość kraju.
UPA i OUN w centrum sporu
Działalność UPA i OUN od lat pozostaje jednym z najtrudniejszych tematów w relacjach Warszawy i Kijowa. W Polsce zbrodnie dokonane przez ukraińskich nacjonalistów na polskiej ludności Wołynia i Galicji Wschodniej w latach 1943–1945 są uznawane za ludobójstwo.
Czystki etniczne pochłonęły około 120 tysięcy ofiar polskiego pochodzenia. Ofiarami mordów byli także przedstawiciele innych społeczności zamieszkujących te tereny.
IPN: Szuchewycz był „architektem” zbrodni
Instytut Pamięci Narodowej we wpisie opublikowanym na platformie X nazwał Romana Szuchewycza „architektem” zbrodni i podkreślił, że jego działalność zapisała „czarną kartę historii”.
IPN przypomniał, że Szuchewycz był współtwórcą formacji działających u boku Niemiec, w tym batalionu Nachtigall. Według Instytutu należał do osób odpowiedzialnych za zbrodnie popełnione na Polakach, Żydach, Białorusinach, Ukraińcach, Rosjanach i przedstawicielach innych narodowości na Białorusi, Wołyniu oraz w Małopolsce Wschodniej.
W ocenie IPN decyzja władz obwodu lwowskiego wpisuje się w trwający od lat proces budowania oficjalnego kultu Szuchewycza oraz innych przedstawicieli ukraińskiego radykalnego nacjonalizmu.
Instytut przytoczył rozkaz, który – według IPN – Szuchewycz miał wydać podległym dowódcom: „W pień wycinać. Czysto polskie wsie palić, wsie mieszane – tylko polską ludność niszczyć”.
IPN określił Szuchewycza jako jednego z odpowiedzialnych za ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów w latach 1943–1945. Zarzucił mu również współtworzenie strategii terroru, która miała prowadzić do destabilizacji Wołynia i Małopolski Wschodniej.
Roman Szuchewycz zginął w 1950 roku podczas obławy NKWD.
Instytut wskazał, że dowódca UPA miał później świadomie budować narrację negującą skalę zbrodni popełnionych przez podległe mu oddziały.
Instytut odniósł się także do decyzji o uhonorowaniu w 2027 roku Ołeha Olżycza. Jak zaznaczono, może budzić zdziwienie równoczesne ustanowienie patronami roku Szuchewycza i Olżycza.
Ołeh Olżycz od początku 1944 roku kierował OUN-M, czyli bardziej umiarkowanym – w porównaniu z banderowskim skrzydłem Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów – nurtem ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego. Organizacja ta współpracowała z III Rzeszą, jednak po zerwaniu kontaktów Olżycz został w maju 1944 roku aresztowany przez gestapo, a następnie zamordowany w niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen.
Kosiniak-Kamysz komentuje decyzję władz lwowskich
We wpisie na platformie X, Kosiniak-Kamysz napisał, że „decyzja Lwowskiej Rady Obwodowej, by 2027 rok był rokiem UPA i Szuchewycza, jest nieakceptowalna”.
„Taka decyzja nie buduje wzajemnego zaufania między narodami, lecz wzmacnia podziały. Konieczne jest odcięcie się władz Ukrainy od tego stanowiska” - dodał wicepremier i szef MON.