- Grecja i Turcja zwiększają obecność militarną na Cyprze, wysyłając na wyspę myśliwce wielozadaniowe F-16.
- Istnieją obawy, że Cypr może stać się punktem zapalnym napięć militarnych.
- Od wielu lat Cypr jest podzielony na dwie części, a prawa do wyspy roszczą sobie Grecja i Turcja. O genezie sporu piszemy w poniższym artykule.
- Więcej ważnych informacji z Polski i ze świata znajdziesz na stronie głównej RMF24.pl.
Na wstępie warto przypomnieć tło obecnych wydarzeń. Wieczorem 1 marca, czyli dzień po rozpoczęciu przez Izrael i Stany Zjednoczone nalotów na cele w Iranie, dron-kamikadze zaatakował bazę brytyjskich sił powietrznych w Akrotiri na Cyprze, uszkadzając jeden z hangarów.
Prezydent Cypru Nikos Christodulidis oświadczył wówczas, że "bezzałogowy statek powietrzny typu Shahed zaatakował instalacje wojskowe brytyjskiej bazy w Akrotiri, powodując niewielkie szkody materialne". Z ustaleń wynika, że bezzałogowiec został wystrzelony z Libanu, gdzie szerokie wpływy ma proirański Hezbollah.
To nie był jednak koniec - rzecznik cypryjskiego rządu informował, że następnego dnia Brytyjczycy przechwycili kolejne dwa drony lecące w kierunku Cypru. Później, 4 marca, portal Greek City Times przekazał, że międzynarodowe lotnisko w Larnace zostało tymczasowo zamknięte po tym, jak wykryto podejrzany obiekt w pobliżu przestrzeni powietrznej wyspy.
Grecja i Turcja zwiększają obecność militarną na Cyprze
Po ataku irańskiego drona na bazę Królewskich Sił Powietrznych w Akrotiri na Cyprze, Francja, Włochy, Hiszpania i Holandia podjęły wspólną decyzję o wysłaniu okrętów wojennych w rejon wyspy, by wzmocnić jej ochronę.
W ubiegłym tygodniu na lotnisku w Pafos, znajdującym się w greckiej części Cypru, wylądowały cztery greckie myśliwce wielozadaniowe F-16. Ateny przekonują, że celem takich działań jest wsparcie Cypru i ochrona stabilności regionu w czasie trwającego kryzysu.
Teraz na "drugi koniec" wyspy swoje samoloty bojowe i systemy obrony powietrznej wysłała Turcja. Ministerstwo obrony w Ankarze informuje, że uzbrojenie dotarło na Cypr w poniedziałek.
"W świetle ostatnich wydarzeń w naszym regionie, a także w ramach stopniowego planu wzmacniania bezpieczeństwa Tureckiej Republiki Cypru Północnego, sześć myśliwców wielozadaniowych F-16 i systemy obrony powietrznej zostały dziś rozmieszczone na terenie Tureckiej Republiki Cypru Północnego. Dodatkowe działania będą nadal podejmowane, jeśli po ocenie sytuacji okaże się to konieczne" - podkreśla w komunikacie resort obrony.
Dlaczego to istotne?
Zdaniem niektórych analityków, obecność samolotów bojowych z obu krajów na Cyprze budzi obawy, że wyspa może stać się punktem zapalnym napięć militarnych. Turcja i Grecja, będące członkami NATO, od dawna toczą spór o przestrzeń powietrzną, granice morskie i eksploatację złóż surowców energetycznych we wschodniej części Morza Śródziemnego.
Spór Grecji i Turcji o Cypr to jeden z najdłużej trwających konfliktów w regionie Morza Śródziemnego, którego korzenie sięgają XIX wieku. Cypr przez wieki był pod panowaniem różnych mocarstw, m.in. Imperium Osmańskiego, a od 1878 roku - Wielkiej Brytanii. W 1960 roku wyspa uzyskała niepodległość, a nowo powstałe państwo miało gwarantów: Wielką Brytanię, Grecję i Turcję. Ludność Cypru była podzielona etnicznie: większość stanowili Grecy, mniejszość - Turcy.
W 1974 roku doszło do zamachu stanu inspirowanego przez greckich nacjonalistów, którzy chcieli przyłączenia wyspy do Grecji. W odpowiedzi Turcja przeprowadziła interwencję wojskową, zajmując północną część wyspy. Od tego czasu Cypr jest podzielony na dwie części:
- Republika Cypryjska (uznawana międzynarodowo, zamieszkana głównie przez Greków),
- Turecka Republika Cypru Północnego (uznawana tylko przez Turcję).
Sporu nie udało się rozwiązać do dziś, a wiele prób mediacji ze strony Organizacji Narodów Zjednoczonych zakończyło się niepowodzeniem. Zielona linia, będąca faktyczną linią podziału Cypru, ma obecnie postać strefy zdemilitaryzowanej - pozostaje pod zarządem ONZ i jest strzeżona przez żołnierzy sił UNFICYP (United Nations Peacekeeping Force in Cyprus).
Choć obie strony deklarują, że wzmacniają swoją obecność wojskową na wyspie, chcąc w ten sposób chronić ludność, zwiększenie liczby samolotów bojowych zwiększa również ryzyko pomyłki i przypadkowego zestrzelenia obcej maszyny w przypadku kolejnej próby zneutralizowania nadlatujących dronów.