- Andy Burnham jest uznawany za faworyta do przejęcia stanowiska premiera Wielkiej Brytanii po Keirze Starmerze.
- Popularność w Wielkiej Brytanii przyniosła mu funkcja burmistrza Wielkiego Manchesteru oraz spór z rządem Borisa Johnsona w trakcie pandemii Covid-19.
- Najnowsze informacje z kraju i ze świata znajdziesz na RMF24.pl. Bądź na bieżąco.
Andy Burnham jest wymieniany jako najpoważniejszy kandydat do objęcia stanowiska premiera Wielkiej Brytanii po Keirze Starmerze. Przez lata budował swoją pozycję z dala od londyńskich elit, przekonując, że polityka powinna bardziej wsłuchiwać się w głos mieszkańców regionów pomijanych przez Westminster.
Sam uważa, że przełomowym momentem w jego życiu był kwiecień 2009 roku. Wówczas, jako minister w rządzie Gordona Browna, uczestniczył w obchodach 20. rocznicy tragedii na Hillsborough, w której w 1989 roku zginęło 97 kibiców Liverpoolu.
Kiedy Burnham wyszedł na murawę stadionu Anfield, by złożyć kondolencje i wygłosić okolicznościowe przemówienie, został wygwizdany i zagłuszony przez tysiące kibiców domagających się sprawiedliwości dla ofiar katastrofy (przez lata kolejne brytyjskie rządy odrzucały bowiem postulaty przeprowadzenia pełnego publicznego śledztwa).
Nagrania z tamtego dnia pokazują wyraźnie poruszonego polityka. Urodzony w Aintree na przedmieściach Liverpoolu Burnham wysłuchał okrzyków, skinął głową i cicho powiedział: "OK".
Moja droga z dala od Westminsteru rozpoczęła się tego dnia na Anfield. To był punkt zwrotny w moim życiu. Straciłem serce do tego typu polityki - wspominał po latach.
Dziś, po deklaracji Keira Starmera, że zamierza ustąpić ze stanowiska po wyłonieniu następcy, 56-letni Burnham jest uznawany za faworyta do przejęcia przywództwa w Partii Pracy, a w konsekwencji także urzędu premiera.
Od serialu o bezrobociu do polityki
Burnham wychował się w Culcheth w hrabstwie Cheshire. Jego ojciec pracował jako inżynier w brytyjskiej sieci telekomunikacyjnej BT, matka była recepcjonistką w przychodni lekarskiej. Swoje dzieciństwo określa jako "fantastyczne".
Do zaangażowania politycznego skłonił go serial BBC "Boys from the Blackstuff", opowiadający o skutkach masowego bezrobocia w Liverpoolu. Miał 14 lat i właśnie wtedy zdecydował się wstąpić do Partii Pracy.
Dzięki bardzo dobrym wynikom w nauce dostał się na filologię angielską na Uniwersytecie Cambridge, gdzie poznał swoją przyszłą żonę, pochodzącą z Holandii Marie-France van Heel.
Po studiach przeprowadził się do Londynu. Pracował m.in. dla branżowych czasopism "Tank World" i "Passenger World Management", a następnie trafił do biura poselskiego Tessy Jowell. Później został doradcą ministra kultury Chrisa Smitha.
W 2001 roku zdobył mandat posła z okręgu Leigh w Wielkim Manchesterze (metropolitalne hrabstwo w północno-zachodniej Anglii, obejmujące miasto Manchester oraz otaczające je gminy i miasta tworzące jeden duży obszar miejski). W kolejnych latach zajmował coraz ważniejsze stanowiska w rządach Partii Pracy. Za czasów Tony'ego Blaira był ministrem niższego szczebla, później został sekretarzem skarbu, a w rządzie Gordona Browna kierował resortami kultury i zdrowia.
Dwie porażki i polityczny zwrot
W 2010 roku po raz pierwszy stanął do walki o przywództwo w Partii Pracy. Przekonywał wtedy do idei "socjalizmu opartego na aspiracjach", ale zajął dopiero czwarte miejsce. Wygrał Ed Miliband.
Pięć lat później spróbował ponownie, tym razem stawiając na bardziej centrowy program i podkreślając znaczenie biznesu dla gospodarki. Przekonywał wówczas, że przedsiębiorcy zasługują na taki sam szacunek i społeczne uznanie jak pielęgniarki. Ponownie jednak przegrał. Liderem partii został Jeremy Corbyn.
Co ciekawe, Burnham nie odwrócił się od nowego przywódcy. Przyjął stanowisko w gabinecie cieni jako rzecznik ds. spraw wewnętrznych i pozostał w jego zespole nawet wtedy, gdy wielu współpracowników Corbyna odchodziło po referendum brexitowym.
Burmistrz, który rzucił wyzwanie Londynowi
W 2017 roku Burnham zrezygnował z działalności na szczeblu krajowym i wystartował w wyborach na pierwszego burmistrza Wielkiego Manchesteru. Zwyciężył zdecydowanie, zdobywając ponad 60 proc. głosów. Cztery lata później poprawił ten wynik.
Ogólnokrajową rozpoznawalność przyniosła mu pandemia Covid-19. Burnham wszedł w otwarty spór z rządem Borisa Johnsona o sposób traktowania północnej Anglii podczas kolejnych lockdownów. Wielu mieszkańców regionu uznało go wówczas za polityka, który skutecznie broni ich interesów przed decyzjami podejmowanymi w Londynie.
Podczas urzędowania przeprowadził również reformę transportu publicznego, przywracając autobusy pod kontrolę publiczną. Dzięki konsekwentnemu zabieganiu o interesy regionu zyskał przydomek "króla północy".
Największa nadzieja Partii Pracy?
Choć przeciwnicy zarzucają mu polityczną chwiejność i przypominają, że na przestrzeni lat prezentował bardzo różne poglądy, jego zwolennicy twierdzą, że potrafi słuchać wyborców i reagować na zmieniające się nastroje społeczne.
W Partii Pracy wielu działaczy uważa dziś, że to właśnie Burnham ma największe szanse odzyskać wyborców odpływających zarówno do Reform UK Nigela Farage'a, jak i do Partii Zielonych.
Sam zapowiada, że Wielka Brytania potrzebuje nowego otwarcia. Jeśli utrzyma obecną pozycję, polityk, którego karierę naznaczyły gwizdy na Anfield, może wkrótce stanąć na czele brytyjskiego rządu.