- 1 marca w Polsce obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych.
- Kim byli Żołnierze Wyklęci? Skąd wzięło się to określenie? Jaki jest ich symbol? Piszemy o tym w poniższym artykule.
- Więcej ważnych informacji z Polski i ze świata znajdziesz na stronie głównej RMF24.pl.
Kim byli Żołnierze Wyklęci? Historia i definicja
Żołnierze Wyklęci, nazywani również Żołnierzami Niezłomnymi, to członkowie polskiego podziemia niepodległościowego, którzy po 1945 roku nie zaakceptowali nowego, komunistycznego porządku.
Wbrew oficjalnej propagandzie PRL, która przedstawiała ich jako "bandytów" i "wrogów ludu", byli to ludzie, którzy nie pogodzili się z utratą suwerenności Polski i walczyli o jej niepodległość. Ich działalność obejmowała zarówno walkę zbrojną, jak i akcje propagandowe, wywiadowcze czy sabotażowe. Szacuje się, że przez szeregi powojennego podziemia przewinęło się nawet 200 tysięcy osób.
Dlaczego Żołnierze Wyklęci? Geneza nazwy i losy bohaterów
Określenie "Żołnierze Wyklęci" pojawiło się w latach 90. XX wieku i odnosi się do losu tych, którzy zostali wykluczeni ze społeczeństwa przez komunistyczne władze. Wielu z nich zostało zamordowanych w więzieniach, inni spędzili lata w ciężkich warunkach, byli torturowani, a ich rodziny poddawano represjom.
Przez dziesięciolecia ich historie były przemilczane lub fałszowane. Dopiero po 1989 roku rozpoczęto proces przywracania im należnego miejsca w historii Polski.
Najbardziej znani Żołnierze Niezłomni - sylwetki bohaterów
Wśród Żołnierzy Wyklętych szczególne miejsce zajmują takie postacie jak:
- Rotmistrz Witold Pilecki - ochotnik do Auschwitz, żołnierz Armii Krajowej, po wojnie walczył z komunistami, zamordowany w 1948 roku.
- Major Zygmunt Szendzielarz "Łupaszka" - dowódca 5. Wileńskiej Brygady AK, symbol walki na Wileńszczyźnie i Pomorzu.
- Danuta Siedzikówna "Inka" - sanitariuszka AK, zamordowana w wieku 17 lat.
- Generał August Emil Fieldorf "Nil" - dowódca Kedywu AK, po wojnie skazany na śmierć i stracony w 1953 roku.
Ich losy stały się symbolem niezłomności, odwagi i poświęcenia dla ojczyzny. Dziś są patronami szkół, ulic, a ich imiona noszą liczne inicjatywy społeczne i patriotyczne.
Wilk i "Trop Wilczy". Symbole Niezłomnych
Symbolem Żołnierzy Wyklętych stał się wilk - zwierzę niezależne, walczące o przetrwanie, często samotne. Ten motyw pojawia się w licznych materiałach edukacyjnych, plakatach i wydarzeniach.
Największą inicjatywą upamiętniającą jest ogólnopolski bieg "Tropem Wilczym", organizowany od 2013 roku. Wydarzenie to odbywa się w setkach miejscowości w Polsce i za granicą, gromadząc tysiące uczestników, którzy w ten sposób oddają hołd bohaterom podziemia niepodległościowego.
Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych - jak obchodzimy 1 marca?
Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych mają charakter ogólnopolski. W całym kraju odbywają się uroczystości państwowe, msze święte, koncerty, wystawy, projekcje filmów i spotkania edukacyjne.
W wielu miastach odsłaniane są pomniki i tablice pamiątkowe, a w szkołach prowadzone są lekcje historii poświęcone Żołnierzom Niezłomnym. Coraz większą popularnością cieszą się także inicjatywy społeczne, takie jak wspomniany bieg "Tropem Wilczym" czy akcje rekonstrukcyjne.
Żołnierze Niezłomni - pamięć i kontrowersje
Choć pamięć o Żołnierzach Wyklętych jest dziś szeroko upowszechniana, temat ten budzi także kontrowersje. Część historyków i publicystów zwraca uwagę na trudne epizody z działalności niektórych oddziałów, w tym przypadki zbrodni na ludności cywilnej.
Instytut Pamięci Narodowej podkreśla jednak, że zdecydowana większość Żołnierzy Wyklętych walczyła o wolność i niepodległość Polski, a ich losy zasługują na szacunek i pamięć.