Badanie przeprowadzono w drugiej połowie kwietnia, kilka tygodni po wprowadzeniu obowiązku zdalnego kształcenia. Wzięło w nim udział 646 dyrektorów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, do których wysłano zaproszenia, a także tych, którzy biorą udział w projekcie edukacji cyfrowej Lekcja: Enter.
Większość szkół zadeklarowała możliwość wywiązania się z obowiązku zdalnej edukacji i prowadzenia dotychczasowego rozkładu zajęć (8 proc. dyrektorów odpowiedziało, że nie ma możliwości zdalnej realizacji programów nauczania).
Na odpowiedź, jaką część materiału udaje się realizować, 6 proc. dyrektorów stwierdziło, że wszystko, a 69 proc., że większość. 6 proc. dyrektorów oceniło, że mniej niż połowę. Zdalna realizacja materiału sprawiała większe problemy w szkołach podstawowych.
Większość szkół przyznała, że ma możliwość zdalnego monitorowania i oceniania postępów uczniów. Najtrudniej przychodziło to szkołom w gminach wiejskich.
Szkoły wypracowały też nowe rozwiązania, m.in. publikowały materiały dydaktyczne na stronie szkoły, umożliwiły składanie i odbiór prac w wyznaczonym miejscu (np. na terenie szkoły) oraz odsyłanie kartkówek przez rodziców, wprowadziły też elektroniczne tabele realizacji zdalnej edukacji dla uczniów, rodziców, rady pedagogicznej, dyrekcji i nadzoru zewnętrznego.
Większość szkół zadeklarowała możliwość uwzględniania w pracy zdalnej specyficznych potrzeb uczniów.
Z badania wynika, że szkoły podjęły też specjalne działania komunikacyjne skierowane do rodziców - większość poinformowała ich o nowej organizacji nauki i ocenianiu uczniów. Informowały też o konieczności zadbania o bezpieczeństwo dzieci w sieci.
Na pytanie o bariery w zdalnej edukacji dyrektorzy szkół wskazali przede wszystkim na brak dostępu uczniów do urządzeń i nieumiejętność obsługiwania przez nich oprogramowania, rzadziej te same problemy dotyczyły nauczycieli. Dyrektorzy mówili też o braku dostępu do sieci zarówno uczniów, jak i nauczycieli, problemach z przepustowością internetu (częściej dotyczyło to szkół w gminach wiejskich) oraz o braku czasu rodziców na wspieranie dzieci w edukacji zdalnej.
"Nie we wszystkich szkołach wymienione problemy w prowadzeniu edukacji zdalnej wystąpiły na każdym z poziomów nauczania. Ale tylko w 14 proc. szkół dyrektorzy zadeklarowali brak problemów z realizacją podstawy programowej" - zauważyli autorzy badania. Dodali, że w szczególnym stopniu przeszkody pojawiły się w edukacji wczesnoszkolnej, częściej występowały też na przedmiotach wymagających ruchu, praktycznych oraz przyrodniczych.
Dyrektorzy zgłaszali też trudności w mobilizowaniu uczniów do nauki, a rodziców do współpracy w zdalnym kształceniu. Zwracali też uwagę, że wielu uczniów nie bierze udziału w zajęciach i nie odsyła zadań.
"Taki system nie sprawdza się, uczniowie tęsknią - chodzi o relacje rówieśnicze, nie mają samozaparcia do takiej nauki" - podkreślił jeden z ankietowanych dyrektorów.
Badani mówili też o czasochłonności zdalnej edukacji, obciążeniu psychicznym nauczycieli, stanach lękowych i depresji u dzieci, a także o braku możliwości technicznych przyłączenia internetu w niektórych domach. Narzekali też na sprzeczne informacje docierające do szkół, np. konieczność realizacji wszystkich zajęć i jednocześnie ograniczenia pracy ucznia z komputerem oraz brak jednolitych zasad wynagradzania nauczycieli podczas zdalnego nauczania w całym kraju. Większość problemów - jak mówią dyrektorzy - szkoły starały się rozwiązywać same.
18 proc. dyrektorów stwierdziło, że ich szkoły nie dostały żadnego wsparcia we wdrożeniu i organizacji kształcenia na odległość.
"Zostaliśmy z tym problemem zostawieni sami i nikt się nas nie pyta, czy mamy jakieś problemy. Kuratorium wysyła tylko ponaglenia do wypełniania pilnych ankiet (nawet w niedzielę), a gmina zasypuje nas e-mailami i SMS-ami" - stwierdziła jedna z ankietowanych. Według 46 proc. wsparcie zapewnił organ prowadzący, a według 25 proc. - resort edukacji. 18 proc. przyznało, że pomogło im kuratorium, a 16 proc., że rodzice uczniów.
Okazana szkołom pomoc najczęściej sprowadzała się do przekazania sprzętu komputerowego, udostępnienia oprogramowania oraz materiałów w sieci. Rzadkością było wsparcie psychologiczne dla nauczycieli lub uczniów.
Zdaniem dyrektorów jakość i efektywność zdalnej edukacji mogłyby zwiększyć szkolenia i wsparcie metodyczne dla nauczycieli, wsparcie sprzętowe dla uczniów i nauczycieli, pomoc psychologiczna dla nauczycieli, rodziców i uczniów, a także przygotowanie dokładniejszych wytycznych dotyczących oceniania uczniów. Cenne - według nich - byłoby też umożliwienie wymiany doświadczeń na temat prowadzenia edukacji zdalnej między dyrektorami z całego kraju.