Wśród produktów, które znalazły się pod lupą śledczych, są m.in. CBD, nanosrebro, nanozłoto, wyciągi z trawy jęczmiennej i pszenicznej, a także beta karoten i mumio. Szczególnie te dwa ostatnie preparaty – według prokuratury – mogły stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia konsumentów. W przypadku beta karotenu chodziło o zalecaną dawkę, natomiast w przypadku mumio – o potencjalne zanieczyszczenia.
Mumio pod lupą ekspertów
Podczas ostatniej rozprawy kluczowe były zeznania lekarza, który szczegółowo opisywał właściwości mumio – organiczno-mineralnej substancji powstającej w wyniku rozkładu materii roślinnej w wysokogórskich warunkach.
Jak wyjaśnił świadek, „to naturalny olej skalny powstający w górach m.in. w Kirgizji, czy w Indiach”. Ekspert podkreślił, że skład mumio może się różnić w zależności od miejsca pozyskania, co utrudnia jednoznaczną klasyfikację tego produktu.
Zapytany o status prawny mumio, lekarz wyjaśnił, że „to coś pomiędzy suplementem a żywnością specjalnego przeznaczenia”. Przypomniał jednocześnie, że Unia Europejska zakwalifikowała ten preparat jako suplement diety.
Jest zasadnicza różnica pomiędzy suplementami diety a produktem leczniczym. Wszystkie substancje, które mają status leków, muszą być poddane badaniom – zwrócił uwagę.
Zdaniem eksperta, przyjmowanie mumio zgodnie z zaleceniami nie powinno powodować problemów zdrowotnych. Jednak prokuratura podnosiła kwestie potencjalnych zanieczyszczeń i obecności metali ciężkich w preparacie.
Jerzy Zięba odpowiada na zarzuty
Podczas rozprawy głos zabrał również Jerzy Zięba (oskarżony wyraził zgodę na podawanie pełnych danych osobowych), który stanowczo odpierał zarzuty prokuratury.
Mówimy cały czas o substancjach śladowych, a prokuratura używa określenia: metale ciężkie. One występują w ilościach śladowych w mumio. Nie ma obowiązku, żeby tego typu substancje były wymienianie na etykiecie. Nie istnieje również coś takiego, jak konieczność usuwania metali ciężkich z mumio, bo występują w ilościach śladowych – tłumaczył oskarżony. Dodał też, że preparat ten jest stosowany na całym świecie w bardzo małych dawkach.
Kolejna rozprawa została wyznaczona na 9 października, kiedy to mają zeznawać kolejni świadkowie.
Kulisy śledztwa i wcześniejsze kontrowersje
Sprawa Jerzego Zięby ma swój początek w kwietniu 2019 roku, kiedy to policja wraz z prokuraturą zabezpieczyła towar w magazynie firmy powiązanej z oskarżonym. Dochodzenie zostało wszczęte po zawiadomieniu Rzecznika Praw Pacjenta, który – opierając się na opiniach biegłych – wyraził podejrzenie, że sprzedawane są produkty lecznicze bez wymaganych zezwoleń. Akt oskarżenia trafił do sądu we wrześniu 2020 roku.
Z koeli w marcu 2023 roku Jerzy Zięba został prawomocnie skazany za znieważenie i zniesławienie poznańskich lekarzy, których w mediach społecznościowych określił jako „bezlitosne ‘lekarskie’ mózgi z licencją na zabijanie”.
Ustawa „lex szarlatan”
Proces Zięby toczy się w szczególnym momencie, kiedy w Polsce trwa debata na temat nowelizacji przepisów dotyczących medycyny alternatywnej. Ostatnio głośno było o spotkaniu Jerzego Zięby i Adama Kani z przedstawicielami Kancelarii Prezydenta RP, gdzie dyskutowano o tzw. lex szarlatan – nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Prezydent Karol Nawrocki skierował ustawę do Trybunału Konstytucyjnego, co oznacza, że nowe przepisy nie wejdą w życie, dopóki nie zostanie rozstrzygnięta ich zgodność z konstytucją.
Jednocześnie prezydent złożył do Sejmu własny projekt nowelizacji, który przewiduje kary – do 15 lat więzienia – za nakłanianie do stosowania niekonwencjonalnych metod, jeśli skutkuje to poważnym uszczerbkiem na zdrowiu lub śmiercią.