Przed spotkaniem na Wydziale Filologicznym UŁ, podczas którego Poczobut wygłosił wykład „Historia jako zagrożenie. Postprawda i prawo w służbie reżimów autorytarnych”, dziennikarz poinformował, że w najbliższym czasie ma w planach szereg wizyt na polskich uczelniach, gdzie będzie opowiadać m.in. o historii i polityce państw postradzieckich. Przez 20 lat byłem dziennikarzem; opisywałem rzeczywistość na Białorusi, ale też pisałem dużo o Mołdawii, o Kazachstanie. Byłem w różnych państwach postradzieckich i ten obszar postradziecki dostatecznie dobrze znam — powiedział.
Poczobut: Najważniejsza jest dla mnie sytuacja Polaków na Białorusi
Zaznaczył, że najważniejszym tematem pozostaje dla niego mniejszość polska na Białorusi, sytuacja polskiej oświaty i Związku Polaków na Białorusi.
To już ponad pięć miesięcy, od kiedy opuściłem mury więzienia i cały ten czas jest wykorzystywany przeze mnie przede wszystkim do tego, żeby opowiadać o losach Polaków na Białorusi. Sytuacji, która jest trudna, dramatyczna, ale też ma wątek optymistyczny, dlatego że nie zważając na falę represji, która miała miejsce na Białorusi w 2021 roku i później, Związek Polaków przetrwał. Wierzę, że mniejszość polska na Białorusi będzie miała lepsze warunki niż ma obecnie — dodał.
Zdaniem Poczobuta działalność Związku Polaków na Białorusi jest obecnie „strasznie ograniczona” i nie da się tego porównać z tym, co było przed 2020 rokiem. Z drugiej strony za wielkie osiągnięcie działacz uważa fakt, że w czasie gdy na Białorusi „padły partie polityczne i związki zawodowe, organizacja mniejszości jednak przetrwała”.
Były więzień reżimu Łukaszenki wierzy też, że polityka państw zachodnich doprowadzi do tego, że przestrzeń wolności na Białorusi będzie się poszerzała. W taki sposób interpretuje fakt, że reżim Aleksandra Łukaszenki jest zainteresowany współpracą gospodarczą z Zachodem.
Reakcja na wypowiedzi Łukaszenki
Pytany o ostatnie wypowiedzi Łukaszenki, który daje do zrozumienia, że chciałby wznowić wymianę gospodarczą z Polską, powołując się m.in. na to, że jest ona bliskim sąsiadem Białorusi, Poczobut wyjaśnił, że białoruskiemu dyktatorowi chodzi tak naprawdę o „stabilizację białoruskiej gospodarki, wzmocnienie swojej władzy i utrzymanie reżimu w dobrej kondycji”.
To jest interes Aleksandra Łukaszenki. Podejmując jakikolwiek dialog i współpracę, należy mieć na uwadze, że to jest jego prawdziwy cel. Zachód posiada pewien instrument i jak on go zamierza wykorzystać, to jest pytanie już do zachodnich polityków. Ten przekaz Łukaszenki nie jest niczym nowym, on zawsze mówił o kwestiach sąsiedzkich, jeżeli zależało mu na współpracy. Słyszeliśmy ten przekaz i w 2007 roku, i w 2013 roku, i w 2016 roku. Łukaszenka rządzi ponad 30 lat i jest w pewnych rzeczach przewidywalny — zaznaczył działacz.
Zapowiedź powrotu na Białoruś
Poczobut zapowiedział, że w grudniu ma zamiar wrócić do swojego domu na Białorusi, gdzie ostatnio przebywał przez tydzień — od 8 do 15 września. Jak powiedział PAP, jest już zmęczony pytaniami dziennikarzy o swój powrót do Grodna. Ten pobyt trwał krótko tylko z powodu niezbędnych przygotowań do wyjazdu do Stanów Zjednoczonych i Kanady. Jeżeli by tych planów nie było, to znacznie więcej czasu bym spędził w Grodnie. Grodno to miejsce mojego życia, a reszta wynika z tego, że mam różnego rodzaju obowiązki, wyjazdy, spotkania, ale to tak zawsze wyglądało — podkreślił.
Andrzej Poczobut, dziennikarz i działacz mniejszości polskiej, w kwietniu został zwolniony z kolonii karnej na Białorusi, gdzie od 2023 r. odbywał wyrok ośmiu lat więzienia. Skazany był m.in. za „podżeganie do nienawiści” i „wzywanie do działań na rzecz wyrządzenia szkody bezpieczeństwu narodowemu”. Organizacje praw człowieka uznały go za więźnia politycznego.