Niemcy mają jeden z najniższych poziomów w Unii (55 proc.). Mniej gazu w magazynach mają tylko Łotwa i Holandia. Nasi sąsiedzi mają jednak największą pojemność magazynową we Wspólnocie.
Komisja Europejska nie widzi obecnie bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw gazu w UE. Mimo niższych niż w poprzednich latach poziomów magazynów, państwa członkowskie i Komisja oceniają, że zapasy mogą jeszcze osiągnąć poziom wystarczający do odpowiedniego przygotowania do zimy. Potwierdziło to ostanie spotkanie tzw. Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu, które odbyło się 3 września.
Czy Polska będzie musiała dzielić się gazem z innymi krajami np. z Niemcami?
Sam fakt, że mamy więcej gazu w magazynach, nie oznacza, że musimy się nim dzielić. Rzeczywiście istnieje jednak unijny mechanizm solidarności. Działa on tylko w sytuacji poważnego kryzysu - gdyby dane państwo nie byłoby w stanie zapewnić gazu swoim chronionym odbiorcom. Tak więc tylko w przypadku poważnego kryzysu państwa UE mogą być zobowiązane do wzajemnej pomocy.
Jeśli w sytuacji kryzysowej państwo członkowskie UE zwróci się o pomoc w ramach mechanizmu solidarności, unijne przepisy przewidują odpowiednie rozwiązania. Taki mechanizm jest jednak środkiem ostatecznym. Chodzi o skrajny przypadek, gdy zostanie ogłoszony najwyższy poziom kryzysu – stan nadzwyczajny – a państwo członkowskie zwróci się o solidarność.
Oznacza to, że jeżeli doszłoby do poważnego kryzysu z dostawami gazu, a np. Niemcy nie byłyby w stanie zapewnić dostaw swoim chronionym odbiorcom, np. szkołom czy szpitalom, mogłyby zwrócić się o pomoc do państw połączonych z nimi infrastrukturą gazową.
Nie chodzi jednak o zwykłą sytuację rynkową ani o obowiązek dzielenia się gazem tylko dlatego, że jedno państwo ma pełniejsze magazyny. Mechanizm solidarności może zostać uruchomiony dopiero w określonych warunkach – po ogłoszeniu sytuacji kryzysowej, wykorzystaniu innych dostępnych środków rynkowych i formalnym zwróceniu się o pomoc.
Na razie jest to tylko możliwość teoretyczna, gdyż unijny rynek energii jest odporny, a mechanizm solidarności nigdy nie był nawet bliski uruchomienia. Nawet podczas kryzysu energetycznego w 2022 r.
Mechanizm solidarności to polski pomysł
Po kryzysach gazowych z Rosją w latach 2006 – 2009 to Polska zabiegała w UE o wzmocnienie zasady solidarności energetycznej. O takie rozwiązania starali się m.in. eurodeputowani Janusz Lewandowski (PO) i Konrad Szymański (PiS). Wówczas celem było przede wszystkim zapewnienie Polsce bezpieczeństwa dostaw gazu na wypadek kryzysu. Nikt wówczas nie brał pod uwagę, że kiedyś Polska może także być proszona o dzielnie się gazem.