Oficjalny start kwalifikacji wojskowej zaplanowano na 16 stycznia 2026 roku. Cały proces potrwa od 2 lutego do 30 kwietnia i obejmie wszystkie województwa. Przez trzy miesiące powiatowe komisje lekarskie będą oceniać zdolność obywateli do czynnej służby wojskowej. To czas, w którym tysiące młodych ludzi otrzyma wezwania i stanie przed koniecznością poddania się badaniom lekarskim oraz formalnej ocenie.
Obowiązek stawienia się przed komisją wojskową dotyczy szerokiego grona obywateli. Największą grupę stanowią mężczyźni urodzeni w 2007 roku - to właśnie ten rocznik jest głównym adresatem tegorocznej kwalifikacji. Jednak nie tylko oni muszą przygotować się na wezwanie.
Wezwania otrzymają także:
- Mężczyźni z roczników 2002-2006, którzy do tej pory nie mieli ustalonej kategorii zdolności do służby wojskowej.
- Osoby, które w latach 2024-2025 zostały uznane za czasowo niezdolne do służby - będą musiały ponownie przejść badania.
- Kobiety urodzone w latach 1999-2007, które posiadają kwalifikacje przydatne w wojsku, takie jak wykształcenie medyczne, informatyczne czy logistyczne.
- Ochotnicy - każda osoba powyżej 18. roku życia, która zdecyduje się zgłosić dobrowolnie.
- Osoby z nieuregulowanym stosunkiem do służby wojskowej - aż do końca roku, w którym ukończą 60 lat.
Warto podkreślić, że obowiązek obrony ojczyzny dotyczy każdego obywatela do końca roku kalendarzowego, w którym kończy 60 lat. Oznacza to, że wezwanie do kwalifikacji może otrzymać nie tylko młodzież, ale także osoby, które z różnych powodów nie miały wcześniej ustalonej kategorii wojskowej.
Podczas kwalifikacji wojskowej każda osoba otrzymuje jedną z czterech kategorii określających jej zdolność do czynnej służby wojskowej. Są to:
- Kategoria A - pełna zdolność do czynnej służby wojskowej. Osoby z tą kategorią mogą być powołane do służby zarówno w czasie pokoju, jak i w razie konfliktu zbrojnego.
- Kategoria B - czasowa niezdolność do służby wojskowej, najczęściej z powodu problemów zdrowotnych. Osoby z tą kategorią mogą zostać ponownie przebadane po określonym czasie.
- Kategoria D - niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju.
- Kategoria E - trwała i całkowita niezdolność do służby wojskowej, zarówno w czasie pokoju, jak i wojny.
Wielu Polaków mylnie uważa, że przyznanie kategorii D oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wojskowego. Tymczasem przepisy są jednoznaczne: kategoria D oznacza niezdolność do służby w czasie pokoju, ale w przypadku konfliktu zbrojnego osoby z tym oznaczeniem mogą zostać powołane do armii, zwłaszcza jeśli posiadają specjalistyczne kwalifikacje potrzebne wojsku.
Dotyczy to przede wszystkim osób z wykształceniem medycznym, logistycznym czy informatycznym. W sytuacji zagrożenia państwa, nawet osoby, które w czasie pokoju nie byłyby powołane do służby, mogą zostać wezwane do wsparcia działań obronnych.
Osoby objęte kwalifikacją otrzymują imienne wezwania, w których wskazany jest termin i miejsce stawienia się przed komisją. Na miejscu przeprowadzane są badania lekarskie, ocena stanu zdrowia oraz wywiad dotyczący wykształcenia i kwalifikacji zawodowych. Na podstawie zebranych informacji komisja przyznaje odpowiednią kategorię wojskową.
W przypadku nieobecności bez uzasadnionej przyczyny, grożą konsekwencje prawne, w tym grzywna lub przymusowe doprowadzenie przez policję. Dlatego tak ważne jest, by każda osoba, która otrzyma wezwanie, potraktowała je poważnie i stawiła się w wyznaczonym terminie.