Hennig-Kloska: Program "Czyste Powietrze" jest bezpieczny
Funkcjonariusze CBA we wtorek weszli do Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, a także kilku innych instytucji, żądając dokumentów programu "Czyste Powietrze" obejmujących okres od czerwca 2021 r. Głos w sprawie zabrała po południu szefowa resortu klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.
Mogę powiedzieć, że program "Czyste Powietrze" jest bezpieczny dla ludzi i bezpieczny dla finansów publicznych. Wprowadziliśmy szereg bezpieczników, które mają chronić beneficjentów - powiedziała ministra.
Hennig-Kloska wskazała, że w ostatnich dwóch latach resort prowadził działania naprawcze programu. Jej zdaniem wcześniej był on narażony na nadużycia i wyłudzenia. Ministra przypomniała o licznych przypadkach oszustw, w których beneficjenci byli poszkodowani przez nieuczciwych wykonawców, co skutkowało niezrealizowanymi inwestycjami i stratami finansowymi.
Szefowa MKiŚ o "rozszczelnieniu" programu
Szefowa resortu zwróciła uwagę na zmiany wprowadzone w latach 2022-2023, które - według obecnego kierownictwa ministerstwa - doprowadziły do "rozszczelnienia" programu. Wśród nich wymieniła m.in. wprowadzenie mechanizmu prefinansowania bez odpowiednich zabezpieczeń oraz zniesienie limitów kosztów jednostkowych, co miało sprzyjać zawyżaniu cen usług i materiałów.
Ministra przypomniała, że w listopadzie 2024 r. program został czasowo wstrzymany i gruntownie przebudowany, a następnie wznowiony w 2025 r. na nowych zasadach.
Obsługa wniosków miała zostać uporządkowana
Hennig-Kloska podkreśliła również, że jednym z kluczowych efektów zmian jest uporządkowanie procesu obsługi wniosków.
Natomiast dzisiaj mogę też pochwalić się dobrą wiadomością, że myśmy "rozkolejkowali" tak zwane wnioski o płatność. Pamiętacie państwo, często na sejmowych komisjach ochrony środowiska rozmawialiśmy o kolejkach w obsłudze wniosków o płatność. One faktycznie miały miejsce, ponieważ oglądaliśmy każdą fakturę i każdą złotówkę czasami trzy razy, pytając o poszczególne pozycje wykonawców czy beneficjentów - powiedziała Hennig-Kloska.
Zapewniła, że obecnie zarówno nowe wnioski o dofinansowanie, jak i płatności są obsługiwane na bieżąco.
Dlaczego CBA weszło do resortów?
Wtorkowe działania funkcjonariuszy CBA miały związek ze śledztwem Prokuratury Europejskiej. Mundurowi zabezpieczali dokumentację dotyczącą programu "Czyste Powietrze" obejmującą okres od 1 czerwca 2021 roku. Chodziło m.in. o dokumenty związane z opracowaniem zasad funkcjonowania i wdrożenia kolejnych etapów programu.
Jak wskazał rzecznik resortu klimatu i środowiska Marek Pogorzelski, śledczy badają możliwe niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych podczas wdrażania programu. Szczególną uwagę zwrócono na lata 2022 i 2023, kiedy to wprowadzono istotne zmiany w zasadach programu.
W 2022 roku uruchomiono mechanizm prefinansowania, jednak - jak wskazują śledczy - zabrakło odpowiednich zabezpieczeń, które chroniłyby beneficjentów przed nadużyciami. Rok później, w 2023 roku, zniesiono limity kosztów jednostkowych dla prac termomodernizacyjnych, co miało sprzyjać zawyżaniu cen usług i materiałów.
Wprowadzone zmiany doprowadziły do licznych problemów wśród beneficjentów programu - przypomniał rzecznik MKiŚ. Zaczęły pojawiać się przypadki nieuczciwych praktyk ze strony wykonawców, a także trudności w rozliczaniu inwestycji. W efekcie w całym kraju wszczęto około 700 postępowań prokuratorskich i policyjnych.