Wyrok TSUE dotyczy pytań prejudycjalnych zadanych Trybunałowi przez Naczelny Sąd Administracyjny w listopadzie 2018 roku. NSA rozpatrywał wówczas odwołania pięciu sędziów, którzy ubiegali się o stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym, ale nie uzyskali rekomendacji nowej Krajowej Rady Sądownictwa. KRS postanowiła nie tylko nie przedstawiać prezydentowi wniosku o powołanie tych sędziów do SN, ale równocześnie przedstawiła Andrzejowi Dudzie wniosek o powołanie innych kandydatów.
Dzisiaj unijny Trybunał uznał, że kolejne nowelizacje polskiej ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa - które doprowadziły do zniesienia skutecznej sądowej kontroli rozstrzygnięć KRS ws. nominacji do Sądu Najwyższego - mogą naruszać unijne prawo.
Ostateczne rozstrzygnięcie w tej sprawie wyda Naczelny Sąd Administracyjny - bo to on zwrócił się do TSUE z pytaniem - ale sam Trybunał Sprawiedliwości nakreślił w swoim wyroku ramy tego, jak powinna wyglądać procedura konkursowa w praworządnym państwie.
TSUE zaznaczył, że jedną z zasad jest możliwość odwołania się od decyzji, w tym wypadku: od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa.
W Polsce władze z tej możliwości zrezygnowały.
Co więcej, Andrzej Duda zlekceważył zabezpieczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który chciał, by prezydent wstrzymał się z nominacjami do Sądu Najwyższego do czasu rozstrzygnięcia wątpliwości.
"Mamy nadzieję, że ci sędziowie, którzy zostali wybrani w tej procedurze do Sądu Najwyższego, zostaną tych funkcji pozbawieni" - mówi mec. Marcjanna Dębska, pełnomocniczka jednego z sędziów, którzy zaskarżyli procedurę konkursową.
Takie - w tej chwili hipotetyczne - rozstrzygnięcie nasiliłoby kryzys konstytucyjny i mogłoby dać pretekst do kwestionowania wyroków Sądu Najwyższego wydanych z udziałem wątpliwie powołanych sędziów.