RMF24 RMF FM RMF MAXX RMF CLASSIC RMF ON
RMF24

Dlaczego umarł Mozart

Piątek, 6 grudnia 2013 (08:33)

Wczoraj minęła 222 rocznica śmierci jednego z największych geniuszy muzyki – Wolfganga Amadeusza Mozarta. Już za życia uważano go za niezwykły talent. Arie z „Wesela Figara”, czy „Czarodziejskiego fletu”, a zwłaszcza orkiestrową serenadę „Eine Kleine Nachtmusik” podśpiewywano zarówno na cesarskim dworze, jak i na wiedeńskiej, czy praskiej ulicy. Mimo to umarł w biedzie, w wieku zaledwie 35 lat. Pochowano go we wspólnym grobie dla biedaków.

Chcesz widzieć więcej artykułów od RMF24? dodaj w Google
Dlaczego umarł Mozart

Nie, nie był jednym z tych niedocenianych mocarzy, których dopiero historia wynosi na piedestał. Nie narzekał na brak zamówień - wręcz przeciwnie, ostatnie lata życia pracował jak szalony, a spod jego pióra wychodziły arcydzieła jedno za drugim. Umarł w biedzie, bo ówczesne społeczeństwo nie było skłonne godziwie wynagradzać niezależnych twórców. Pod koniec osiemnastego wieku artysta mógł dobrze zarabiać oddając swój talent na usługi jednego z bogatych mecenasów. Mozart miał wiele okazji, by zostać dworskim muzykiem biskupa, czy księcia. Nie skorzystał, bo wiązałoby się to z pracą "etatową", której nie cierpiał. W epoce sprzed radia i telewizji dobrze wiodło się też muzykantom przygrywającym w gospodach i na jarmarkach. Gdyby Mozart tylko chciał grać na ludowo, do kufla piwa i klusek z serem, nie miałby czasu na komponowanie symfonii, ale nie umierałby tak nędznie. Czy to nam nie brzmi znajomo?

Nie był pierwszym, ani ostatnim muzykiem, któremu przydarzyło się umrzeć w biedzie. Jego śmierć nie była też "wstrząsem, po którym wszystko się zmieniło". Ale jednak wiedeńczyków po jakimś czasie ruszyło sumienie. Odkryli, że w sztukę warto inwestować, bo namiętność do dobrej muzyki łączy ludzi z różnych krajów, religii, czy przekonań politycznych. Skoro jest sporo takich, którzy chcą płacić za słuchanie symfonii, to warto jest zapewnić godziwe pieniądze muzykom i kompozytorom, a jeszcze zostanie dla menadżerów, "cywilnych" pracowników filharmonii, czy wreszcie budowniczych, którzy te filharmonie zbudują.

O tym wszystkim myślałem, gdy dzwoniłem z gratulacjami do Patrycji Piekutowskiej, polskiej skrzypaczki. Patrycja niedawno wydała płytę "My journey". Chciałem powinszować jej pomysłu, który był mi bliski (namiętność do podróży przełożyła z pomocą kompozytora Marcina Nierubca na muzyczne portrety odwiedzanych przez nią światowych metropolii). Płytę wydała... No właśnie. Byłem pewny, że znajdę na okładce nazwę jakiejś wielkiej wytwórni, z którą jedna z najlepszych polskich skrzypaczek podpisała gwiazdorski kontrakt. Tymczasem okazało się, że płytę artystka wydała sama, inwestując w nią wszystkie gromadzone przez lata pracy oszczędności. Ostatnie miesiące przed premierą spędziła na bezskutecznym pukaniu do drzwi potencjalnych sponsorów i przekonywaniu ich do swojego projektu. Cierpliwie tłumaczyła, przedstawiała się, przesyłała CV i wciąż spotykała się z życzliwą obojętnością. Siedemnaście lat pracy na scenach filharmonii nikomu nie imponowało. Tak jak i fakt, że Patrycja była najmłodszym profesorem nadzwyczajnym w Polsce i wykładowcą Akademii Muzycznej. Jej nazwisko znaczyło znacznie mniej, niż jakiegokolwiek finalisty telewizyjnego talent show. Codzienna praca nigdy nie była u nas w cenie. Co innego błysnąć raz skandalem, który przewinie się przez całą kolorową prasę. Powiedzieć coś kontrowersyjnego o jakimś telewizyjnym celebrycie, wdać się w ostry spór, ale na zrozumiały przez ogół temat: na przykład operacje plastyczne. To zapewni rozgłos. A udany recital w filharmonii nie jest przecież tematem dla mediów.

Przynajmniej u nas. To, że Patrycję stać było na wydanie swojej płyty zawdzięcza sukcesom za granicą, zwłaszcza na Dalekim Wschodzie. Gdy Piekutowska jedzie do Chin, metropolie wielkości trzech Warszaw są oblepione bilboardami z jej zdjęciami. A sala filharmonii na dwa i pół tysiąca foteli jest wyprzedana do ostatniego miejsca.

Można wzruszyć ramionami i powiedzieć: i co z tego? Jak ją kochają w Chinach, to niech tam jedzie i najlepiej - zostanie!

Tylko, że tu chyba chodzi o coś innego. Dlaczego polski artysta musi wyjechać z kraju, żeby zostać doceniony? Czemu wielkie imprezy doskonale sobie radzą bez muzyki klasycznej? Czy przypadkiem nie uważamy, że wykształceni muzycy powinni dać się "zamknąć" w kilku teatrach i filharmoniach, getcie utrzymywanym sztucznie przy życiu przez coraz mniejsze dotacje z Ministerstwa Kultury? Czy na masowe imprezy nadają się tylko piosenki biesiadne, przechodzone zachodnie gwiazdy z lat osiemdziesiątych i finaliści X Factor? Na te pytanie musimy sobie odpowiedzieć sami. Nie brakuje nam póki co artystów. To nie jest też kwestia pieniędzy - w showbiznesie jest ich mnóstwo. Publiczność też się znajdzie. W końcu Polacy przecież kochają muzykę. Brakuje dobrych menadżerów, którzy uwierzą, że na symfoniach można zarobić. Tak jak zabrakło ich w 1791 roku w Wiedniu. Pocieszające jest to, że nieco młodszy od Mozarta Beethoven, miał już lepiej.

Sergiusz Pinkwart, zakopiańczyk. Magister sztuki po warszawskiej Akademii Muzycznej, dziennikarz, podróżnik, pisarz i bloger. Czas dzieli pomiędzy granie na altówce w orkiestrze Teatru Muzycznego Roma, pisanie dla magazynów lifestylowych i podróże. Prowadzi travel-bloga fromwarsawwithlove.pl. Jest autorem pięciu książek dla dzieci i dwóch powieści dla dorosłych. W wolnych chwilach gra w kwartecie smyczkowym i działa jako wolontariusz i przewodnik po Muzeum Narodowym w Warszawie.


Źródło:  

Najważniejsze Fakty

Dalsza część artykułu pod materiałem video: