RMF FM, Anna Czeska: Jakiego rodzaju pomoc Zachód proponuje Irakowi?
Prof. UJ, Hubert Królikowski: Częściej mamy do czynienia z konfliktami zbrojnymi niż z wojnami. W rozumieniu prawa międzynarodowego wojna wiąże się z określonymi działaniami m.in. z zadeklarowaniem czy wypowiedzeniem wojny, odpowiednią modyfikacją stosunków dyplomatycznych między państwami. W Iraku z czymś takim nie mamy do czynienia. Możemy mówić o konflikcie zbrojnym czy o wojnie domowej.
Na pewno pierwsza jak i druga wojna w Zatoce Perskiej miały podłoże nie tylko polityczne. Wiązały się nie tylko z globalną wojną z terroryzmem, ale również dużą rolę odgrywały interesy ekonomiczne związane z utrzymaniem kontroli nad polami roponośnymi, ze stabilizacją i utrzymaniem na określonym poziomie cen ropy naftowej.
Musimy też pamiętać o tym, że nastąpił okres bardzo dużych inwestycji Stanów Zjednoczonych w sam Irak. Bo jednak nakłady, które poniosły Stany Zjednoczone w celu przywrócenia czegoś co może aspirować do stanu państwa praworządnego w Iraku, były olbrzymie. Stany Zjednoczone inwestowały nie tylko życie żołnierzy, ale i duże sumy pieniędzy w wyszkolenie i wyposażenie armii irackiej.
USA broni swoich inwestycji?
Oczywiście tak. Duża część tego uzbrojenia, które kupował Irak za amerykańskie pieniądze, wróciła do Stanów Zjednoczonych, bo były to zakupy albo od producentów amerykańskich albo z nadwyżek sprzętowych armii amerykańskiej. I teraz obalenie władz irackich i przejęcie władzy przez siły, które są antyamerykańskie oznaczałoby, że te inwestycje były całkowicie chybione i że te pieniądze są stracone. Zostały wyrzucone w błoto. Dodatkowo wiadomo, że Islamiści przejęliby też dużą ilość wyposażenia, która została przekazana przez USA. Nie tylko samochody terenowe, na których tle islamiści się bardzo często fotografują, na tle tego zdobycznego sprzętu, ale czołgi Abrams czy samoloty F-16.
Na ile to by było skutecznie użyte - to jest odrębne zagadnienie. Natomiast straty pod tym względem byłyby olbrzymie, więc interwencja Stanów Zjednoczonych jest o tyle "naturalna", że bronią one swoich inwestycji. Z drugiej strony, zostawienie bez pomocy rządu irackiego naraziłoby też na szwank wiarygodność polityki amerykańskiej. Najpierw wspierają określone zmiany w danym państwie, z użyciem siły militarnej i środków finansowych. Wspierają różne działania polityczne, programy pomocowe, a później w trudnym okresie zostawiają te władze same sobie. Taki sygnał dla władz Afganistanu byłby fatalny. Oznaczałby, że w zasadzie nie mogą liczyć później na to wsparcie. Ale jeżeli chodzi o priorytety, jestem przekonany, że wpierw jest to ochrona własnych inwestycji i interesów. Ważny jest też ten element, który pokazuje że Stany Zjednoczone chcą się pokazać jako partner, który nie zostawia swoich sojuszników kiedy są w potrzebie.
Czy jest szansa na zakończenie konfliktu w Iraku?
Tak naprawdę wszystko zależy od skuteczności rządu irackiego. Zależy od tego, jak skuteczna będzie armia iracka i irackie siły bezpieczeństwa.
Jednak broń to nie jest wszystko. Przede wszystkim ludzie muszą być konsekwentni i chcieć walczyć. Bez tego nie uda się osiągnąć sukcesu. Zwróćmy uwagę, że jest to też konflikt, który ma charakter wewnętrzny.
Irakijczycy chcą walczyć?
Przeciwko sobie stoją ludzie, którzy się znają, tacy którzy są w jakiś sposób miedzy sobą powiązani. Ja nie chce absolutnie deprecjonować wojska irackiego czy irackiej policji. Ale wyobraźmy sobie taką sytuację. Policjant iracki walczy po stronie rządu irackiego, ponieważ rząd mu za to płaci. Natomiast tak naprawdę nikt nie ma pewności jak ta cała zawierucha się skończy. Ten policjant iracki mieszka tam, ma swoją rodzinę, być może nie ma możliwości emigracji, ucieczki z Iraku, więc nie wie co się stanie, jeśli rząd iracki upadnie. Nie wie co się stanie jeżeli ta sytuacja się zmieni. To powoduje, że może przez to nie jest tak zdecydowany i skuteczny w swoich działaniach. Z jednej strony robi to co musi, z drugiej strony może wykazuje jakieś przejawy sympatii czy powiedzmy w jakimś zakresie nawet współpracuje z drugą stroną, właśnie poprzez tę niepewność.
(acz)