Dyskusje na temat początków uprawy kakaowca i czasów kiedy po raz pierwszy nasi przodkowie zaczęli się cieszyć kakao i czekoladą, trwają od dawna. Uczestnikom naukowych debat na ten temat przybyły teraz nowe, istotne informacje. Badania na ten temat były możliwe po tym, jak w 2010 roku po raz pierwszy rozkodowano genom kakaowca właściwego. Autorzy najnowszej pracy przeanalizowali teraz różnice w genomie około 200 drzewek i w ten sposób zlokalizowali w czasie krytyczne etapy ewolucyjnej historii tej rośliny. Do jej udomowienia miało dojść około 3600 lat temu, choć granice błędu są tu szerokie i badacze określają je na czas od 2,5 tysiąca do nawet blisko 11 tysięcy lat temu.
To odkrycie zwiększa naszą wiedzę także na temat tego, jak ludzie osiedlali się i rozszerzali swoją obecność w Ameryce - mówi pierwszy autor pracy, Omar Cornejo z Washington State University. To istotne, bo ustala nam ramy czasowe do zadawania nawet dalej idących pytań, choćby o to, jak długo zajęło im przygotowanie dobrego kakao, jak wielu drzewek potrzebowali, by wyhodować najlepszą możliwą roślinę - dodaje.
Badacze skupili się na odmianie Criollo, która została udomowiona jako pierwsza. Pochodziła z dorzecza Amazonki, z rejonu obecnego pogranicza Kolumbii i Ekwadoru od pierwotnej rośliny zwanej Curaray, została potem wprowadzona w rejon Ameryki Środkowej przez ówczesnych handlarzy. To właśnie dla niej, z pomocą odpowiednich algorytmów i wydajnych komputerów określono przedział lat udomowienia, szacując przy tym, że liczba drzewek w owym czasie mieściła się w przedziale od 437 do 2674 sztuk.
Analizy potwierdziły przy okazji, że uprawa tych roślin przynosiła ludziom nie tylko pożytki, ale i pewne straty. Już wtedy selekcja pod kątem wzmacniania pewnych, korzystnych cech prowadziła do gromadzenia się także niepożądanych genów, które osłabiały rośliny i prowadziły do zmniejszenia plonów. Dziś tę wiedzę będzie można wykorzystać nie tylko do otworzenia historii, ale i do doskonalenia nowych odmian. Naukowcy są szczególnie zainteresowani łączeniem zalet odmian dających duże plony, jak Iquitos z dużo trudniejszymi w uprawie, ale cennymi ze względu na aromat pochodnymi Criollo.