„Dziś ptasi klif jest cichy”
Maskonury, z charakterystycznymi kolorowymi dziobami, należą do najbardziej rozpoznawalnych ptaków północnego Atlantyku. Obok stromych klifów, otwartego morza są częścią malowniczego krajobrazu Lofotów.
Na Roest, niewielkim archipelagu na południowo-zachodnim krańcu Lofotów, badacze z Norweskiego Instytutu Badań Przyrodniczych (NINA) doliczyli się w tym sezonie około 165 tys. par lęgowych maskonurów. Rok temu było ich ponad 200 tys., a w 1979 r. – około 1,4 mln.
Ornitolog z NINA Tycho Anker-Nilssen bada ptaki na Roest od 1981 r. W opublikowanym w lipcu 2026 r. podsumowaniu wieloletnich obserwacji zwrócił uwagę, że gdy zaczynał pracę, wyspy należały do najbogatszych skupisk ptaków morskich w północnej Europie.
Dziś ptasi klif jest cichy – przyznał.
Maskonury są zależne od liczebności śledzi. Stado tych ryb jednak się załamało
Naukowcy NINA w opracowaniu wskazali, że najważniejsza przyczyna spadku liczebności ptaków to brak pożywienia. Maskonury na Roest są szczególnie zależne od młodych śledzi, które prądy morskie niosą na północ wzdłuż wybrzeża Norwegii. Ryby pojawiały się do tej pory w rejonie Lofotów dokładnie wtedy, gdy ptaki potrzebują dużych ilości pokarmu dla piskląt.
Stado śledzia norweskiego załamało się pod koniec lat 60. Norweski Instytut Badań Morskich ocenił, że główną przyczyną było przełowienie, choć znaczenie miały również niekorzystne warunki naturalne. Specjaliści przyznali, że bez połowów doszłoby prawdopodobnie do spadku liczebności, ale nie do tak głębokiego załamania.
Ocieplenie oceanu sprowadziło makrelę. Ta żeruje na larwach śledzia
Sytuacja maskonurów z Lofotów stała się dramatyczna z powodu ocieplenia oceanu. Cieplejsza woda otworzyła niewystępującej tam do tej pory makreli nowe żerowiska. Nowy na dalekiej północy gatunek zjada larwy i narybek śledzia.
„Makrela stała się nowym czynnikiem, będącym następstwem coraz cieplejszych wód oceanu” – skomentowano w magazynie „Forskning” wyniki prowadzonych przez NINA badań.
Dodatkowo w cieplejszej wodzie śledzie mogą wcześniej przystępować do tarła, przez co ich larwy przemieszczają się na północ, zanim maskonury wyprowadzą lęg.
Pisklęta giną z głodu
Gdy odpowiedniego pokarmu brakuje w pobliżu kolonii, ptaki z Lofotów muszą szukać go coraz dalej. Badania z użyciem nadajników GPS wykazały, że w koloniach o niskim sukcesie lęgowym maskonury odbywały wyprawy po pokarm przekraczające 100 km. Przynosiły pisklętom mniej i gorszej jakości ryb, a młode rosły wolniej lub ginęły z głodu.
Jeśli obecny trend się utrzyma, na jednej z najczęściej odwiedzanych przyrodniczo części Norwegii latem będzie coraz ciszej.