Do tej pory uważano, że astronomia dobrze rozumie przebieg ewolucji takich gwiazd. Szczegółowe modele komputerowe przewidywały, że pod koniec życia wchodzą w okres zwany asymptotyczną gałęzią olbrzymów (AGB), w trakcie którego dochodzi w nich do ostatniego wzmożenia procesów termojądrowych, a potem silnej emisji gazu i pyłu.
Ten wyrzucony materiał służy potem do utworzenia następnych generacji gwiazd, a cykl utraty masy i ponownych narodzin jest kluczowy dla wyjaśnienia chemicznej ewolucji Wszechświata. Proces ten dostarcza także materiału potrzebnego do formowania się planet, a nawet składników życia organicznego.
Nowe obserwacje olbrzymiej gromady gwiazd, wykonane za pomocą należącego do ESO Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), pokazały jednak, że wbrew wszelkim oczekiwaniom, większość zbadanych gwiazd w ogóle nie dociera do tego etapu. Ich ewolucja przebiega inaczej. Międzynarodowy zespół naukowców odkrył przy okazji, że bardzo dobrym wskaźnikiem tego, w jaki sposób gwiazda skończy swoje życie jest zawarta w niej ilość sodu.
Australijski ekspert od teorii ewolucji gwiazd, Simon Campbell z Monash University Centre for Astrophysics w Melbourne, wraz ze swoim zespołem, użył Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) do starannego zbadania światła pochodzącego od gwiazd gromady kulistej NGC 6752 w południowej konstelacji Pawia. Ta olbrzymia kula starych gwiazd zawiera zarówno pierwszą generację gwiazd, jak i drugą, która uformowała się później. Obie generacje można rozróżnić na podstawie ilości sodu, który zawierają – do mierzenia tych ilości można użyć bardzo dobrej jakości danych z VLT.
Wyniki okazały się niespodzianką - około 70 procent gwiazd nie przeszło końcowych procesów termojądrowych i fazy utraty masy. Wszystkie zbadane gwiazdy AGB należały do pierwszej generacji gwiazd, z niewielką zawartością sodu, a żadna z gwiazd drugiej generacji, z większą zawartością sodu, nie stała się gwiazdą AGB.
Jak się uważa się, gwiazdy, które ominęły fazę AGB, będą ewoluować bezpośrednio do helowego białego karła i stopniowo ochładzać się przez wiele miliardów lat. Astronomowie sądzą, że sam sód nie jest przyczyną takiego zachowania, jego obecność prawdopodobnie tylko wiąże się z mechanizmem, który za tym stoi. Jednak jak na razie nie znamy, na czym konkretnie on polega.
Na podstawie informacji prasowej ESO