Kraków od stuleci docenia tych, którzy wpływają na jego rozwój - czy to poprzez działalność artystyczną, naukową, sportową, czy poprzez troskę o dziedzictwo kulturowe miasta. Tradycja honorowania wybitnych osobowości sięga XVI wieku, kiedy to w 1535 r. po raz pierwszy uhonorowano Mikołaja Jaskiera za kodyfikację prawa miejskiego. Dziś Nagrody Miasta Krakowa pozostają jednym z najbardziej prestiżowych wyróżnień przyznawanych przez samorząd, a ich laureaci tworzą wyjątkową mapę krakowskich dokonań.
Nagrody Miasta Krakowa co roku trafiają do osób, które w ostatnich dwóch latach szczególnie wyróżniły się w dziedzinach kultury i sztuki, nauki i techniki oraz sportu. W uzasadnionych przypadkach wyróżnienie może dotyczyć także całokształtu dorobku. Laureaci zmieniają Kraków wzbogacają jego tożsamość i służą lokalnej społeczności.
Oprócz laureatów reprezentujących najważniejsze obszary życia publicznego, od lat docenia się również młodych naukowców i artystów - autorów najlepszych prac dyplomowych i doktorskich obronionych na krakowskich uczelniach. W ten sposób nagroda honoruje zarówno mistrzów, jak i tych, którzy dopiero wchodzą na swoje ścieżki zawodowe.
Prezydent miasta każdego roku powołuje komisję złożoną w większości z profesorów szkół wyższych, która po analizie wniosków przyznaje nagrody w trzech dziedzinach: "Kultura i sztuka", "Nauka i technika" oraz "Sport". Kandydatów proponują instytucje artystyczne, uczelnie, instytuty naukowo-badawcze, towarzystwa i związki twórcze, a także inne organizacje. Po zapoznaniu się z ustaleniami komisji ostateczną decyzję o przyznaniu wyróżnienia podejmuje prezydent.
W tym roku wśród uhonorowanych znaleźli się:
w kategorii "Kultura i Sztuka":
Adam Ziemianin - poeta i autor tekstów piosenek, postać od lat obecna w kulturalnym pejzażu miasta
dr hab. Michał Rusinek - literaturoznawca, eseista, były sekretarz Wisławy Szymborskiej, którego działalność nieustannie popularyzuje kulturę słowa
w kategorii "Nauka i Technika":
prof. dr hab. Wojciech Ligęza - wybitny historyk literatury, badacz i popularyzator humanistyki
prof. dr hab. Gabriela Matuszek-Stec - wybitna literaturoznawczyni, redaktorka naukowa monumentalnej edycji krytycznej dzieł S. Przybyszewskiego, założycielka pierwszej w Polsce "szkoły pisarzy"
w kategorii "Sport" - nagroda zespołowa:
Grzegorz Banaszczyk i Piotr Ogrodnik - sportowcy i trenerzy, których działalność przyczynia się do promocji krakowskiego sportu i aktywności fizycznej.
Przyznane zostały również wyróżnienia za najlepsze prace dyplomowe. W 2025 roku wyróżnienia trafiły do pięciorga autorów prac magisterskich i inżynierskich:
Joanny Nikiel za pracę dotyczącą konserwacji XV-wiecznego witrażu z kościoła Dominikanów oraz badań nad stabilnością chemiczną nowoczesnych żywic
Oliwii Małuch, która zajęła się konserwacją prewencyjną prac Wiesława Dymnego
Natalii Rutyny, doceniającej rolę dendrochronologii w datowaniu malarstwa sztalugowego
Tomasza Jaroga za projekt parku rzecznego Prądnika - propozycję, która łączy architekturę, ekologię i urbanistyczną wrażliwość
Martyny Mućko, autorki projektu dziennego centrum terapeutyczno-paliatywnego dla seniorów.
Wyróżnienia dla młodych twórców są zawsze szczególnym akcentem ceremonii — podkreślają, że Kraków nie tylko nagradza dokonania, ale także inwestuje w przyszłość.
Drugą częścią uroczystości jest wręczenie tytułów Mecenasa Kultury Krakowa. Ten zaszczytny laur ustanowiono w 1996 roku, aby wyróżniać osoby, firmy i instytucje, które - choć nie prowadzą działalności kulturalnej - wspierają krakowską kulturę, sztukę, ochronę zabytków lub działania medialne promujące dziedzictwo miasta. Tytuł Mecenasa to wyraz wdzięczności za wkład w rozwój lokalnego życia artystycznego i często najbardziej namacalny dowód na to, że współczesny mecenat ma realną siłę twórczą i zmienia kulturalny krajobraz Krakowa.
Nagrody przyznawane są w trzech kategoriach:
za finansowanie działalności organizacji prowadzących działalność w zakresie kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego oraz krakowskich instytucji kultury
za działania na rzecz zabytków i dziedzictwa niematerialnego Krakowa
za działania medialne na rzecz promocji kultury, sztuki oraz zabytków i dziedzictwa niematerialnego Krakowa.
Laureaci otrzymują statuetkę autorstwa Kazimierza Adamskiego, dyplom zaprojektowany przez prof. Adama Miratyńskiego oraz pamiątkowy znaczek.