RMF24 RMF FM RMF MAXX RMF CLASSIC RMF ON
RMF24

Ten kraj wciąż się powiększa. Niezwykłe zjawisko zmienia mapę Europy

Autor: Publikacja: Środa, 23 września 2026 (21:30)

W północnej Europie, na zachodnim wybrzeżu Zatoki Botnickiej, rozgrywa się spektakularny proces geologiczny. W fińskim archipelagu Kvarken ląd każdego roku podnosi się o kilka milimetrów, odsłaniając nowe wyspy i zmieniając kształt wybrzeża. To efekt cofania się lodowca, który tysiące lat temu przykrywał całą Skandynawię.

Chcesz widzieć więcej artykułów od RMF24? dodaj w Google
Ten kraj wciąż się powiększa. Niezwykłe zjawisko zmienia mapę Europy
Kvarken, Finlandia /Shutterstock
  • W fińskim archipelagu Kvarken ziemia podnosi się rocznie o kilka milimetrów.
  • Proces ten powoduje powstawanie nowych wysp, zanikanie dawnych portów i zmianę kształtu wybrzeża.
  • Dlaczego tak się dzieje?
  • Najważniejsze informacje z kraju i ze świata znajdziesz na stronie głównej RMF24

Przez tysiące lat Skandynawia była przykryta grubą warstwą lądolodu. Ciężar lodu sprawił, że skorupa ziemska ugięła się pod jego naporem. Gdy lodowiec ustąpił, ziemia zaczęła powoli wracać do swojego pierwotnego położenia. Proces ten nazywa się ruchem izostatycznym. 

Nowego lądu przybywa z prędkością ośmiu milimetrów na rok. Choć rok do roku zmian nie widać, to jednak są one zauważalne już w czasie jednego ludzkiego życia.

Nowe wyspy i znikające porty

W archipelagu Kvarken, położonym kilkadziesiąt kilometrów od fińskiego miasta Vaasa, zmiany są wyraźnie widoczne. Rybacy wypływający z portu w Svedjehamn muszą manewrować między coraz liczniejszymi głazami i wysepkami, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu były schowane pod wodą. Dawne przystanie stają się coraz płytsze, a miejsca, które kiedyś były cieśninami, dziś porastają już lasy.

Archipelag Kvarken to około 5600 wysp i wysepek, jednak ich liczba i kształt nieustannie się zmieniają. W okolicach Molpehällorna cztery niewielkie szkiery, które pojawiły się w XVII wieku, z czasem połączyły się w jeden ląd, na którym dziś rośnie las. Dawny układ wysp można odtworzyć jedynie na podstawie starych map. Zmiany te są tak dynamiczne, że nawet lokalne nazwy przestają odpowiadać rzeczywistości – dawne cieśniny stają się lądem, choć ich nazwy wciąż przypominają o morskim pochodzeniu.

Roślinność zdradza wiek lądu

To, jak długo dany fragment ziemi znajduje się nad wodą, można odczytać z roślinności. Najbliżej brzegu pojawiają się gatunki odporne na okresowe zalewanie, dalej krzewy i młode drzewa, a na starszych, wyżej położonych terenach – świerki. W ten sposób przyroda sama rysuje granice kolejnych etapów podnoszenia się lądu.

 

Podnoszenie się ziemi miało ogromny wpływ na życie mieszkańców regionu. Port w Vaasa, znany jako „miasto energetyki”, musiał być kilkakrotnie przenoszony, ponieważ woda stawała się zbyt płytka dla statków. Dziś po dawnych przystaniach pozostały jedynie kamienne nabrzeża, a każde pokolenie musiało na nowo uczyć się, gdzie można bezpiecznie przeprowadzić łódź.

Dopiero porównanie starych fotografii i map ze współczesnymi widokami pozwala w pełni docenić skalę tych przemian. 


Źródło: RMF24
Tagi: Finlandia

Najważniejsze Fakty

Zobacz również

Dalsza część artykułu pod materiałem video: