Rybiki - skąd ta nazwa?
Rybiki cukrowe to jedne z najstarszych owadów na Ziemi – ich rodowód sięga czasów sprzed dinozaurów. Są pierwotnie bezskrzydłe, co potwierdza ich prymitywną budowę. Te owady nigdy nie miały skrzydeł, a ich archaiczna budowa wyróżnia je w świecie zwierząt.
Nazwa „rybiki” pochodzi od srebrzystych łusek, przypominających ryby. Mają upodobanie do cukrów i skrobi, stąd druga część ich nazwy.
Są srebrne jak większość ryb, mają srebrzyste łuski. Jak potrzymamy rybika w ręku, zostawi kilka łusek – to kolejne świadectwo ich archaiczności - opowiedział PAP prof. Stanisław Ignatowicz z SGGW.
Ciemno i wilgotno - to raj dla rybików
Dlaczego rybiki upodobały sobie nasze mieszkania? Najlepiej czują się tam, gdzie wilgotno i ciepło oraz ciemno. Gdy mamy łazienkę – jedną płaszczyzną jest posadzka, drugą dywanik. To idealne spa dla rybików. I tak było od zawsze – takie środowisko pozwoliło im przetrwać wszystkie możliwe kataklizmy – wskazał Ignatowicz.
W naturze żyją w ściółce, gniazdach gryzoni, pod korą drzew, w mrowiskach – wszędzie tam, gdzie „ciasno, cicho i mokro”.
Rybiki żyją średnio do trzech, czterech lat, choć niektóre gatunki znacznie dłużej. Na świecie żyje ok. 600 gatunków rybików.
„Pełna seksmisja”. A co, gdy samicę „boli głowa”?
Zaskakujące jest życie płciowe rybików. Samiec składa „kieliszek” z nasieniem na podłożu, buduje jedwabny parawan – naprawdę, to jedwab! – i tworzy wokół coś w rodzaju zacisznego ogródka. A potem szuka samicy, wpędza ją do tego ogródka i zachęca, żeby włożyła ten jego „kieliszek” do swojego otworu płciowego – opisał ekspert.
Jak dodał profesor, nie zawsze się to udaje. Bywało w ewolucji, że samica po prostu zjadała ten „kieliszek”, więc samce nauczyły się powlekać go obrzydliwie gorzką substancją, żeby zniechęcić partnerki do tego procederu – wytłumaczył.
Uczony zaznaczył także, że u niektórych gatunków rybików występuje „pełna seksmisja”. Są u nich same samice, żadnego samca. Z jajek rodzą się dziewczynki, dorastają, składają jajka – i tak w kółko – powiedział.
Natomiast u rybików cukrowych samce wciąż występują i mają pełne ręce roboty. Samica – proszę wybaczyć – często nie ma ochoty, „boli ją głowa”, więc to samiec cały czas musi osobiście dbać o przyszłość gatunku – podkreślił prof. Ignatowicz.
Rybiki składają kilkadziesiąt jaj w ciągu całego życia, a rozwój młodych do dorosłej postaci trwa (w miejscach wilgotnych) 4-5 miesięcy. Jednak po wykluciu są samodzielne i dojrzewają stopniowo, liniejąc wielokrotnie. – Rodzice zapewniają im tylko dobre miejsce do życia i żerowania – podał ekspert.
Rybik - sprinter na posadzce
Rybiki potrafią biegać z prędkością ok. 0,3 m/s, zmieniając kierunek wielokrotnie w ciągu sekundy, co zwiększa szanse na ucieczkę przed przeciwnikiem.
Biegną zygzakiem, jakby płynęły po posadzce. Stąd też nazwa „rybiki” – wyjaśnił profesor i dodał, że stworzenia te są przy tym bardzo płochliwe.
Jak pozbyć się rybików z domu?
Choć nie przenoszą chorób ani nie gryzą, ich obecność często uznaje się za problem. – Szkodnikiem nazywam każde zwierzę, które przebywa w mojej obecności bez mojej zgody – zażartował prof. Ignatowicz.
Rybiki mogą niszczyć książki, dokumenty, tapety i zanieczyszczać żywność – głównie w wilgotnych pomieszczeniach. Są takim naturalnym „papierkiem lakmusowym” wysokiej wilgotności.
Aby się ich pozbyć z domu, profesor polecił zarówno metody ekologiczne – liście miłorzębu wkładane między kartki książek – jak i skuteczniejsze preparaty żelowe stosowane punktowo.