- Mrożenie i opiekanie chleba może obniżyć wzrost poziomu glukozy we krwi po posiłku.
- Efekt ten wynika z przemian skrobi w pieczywie, która staje się trudniejsza do strawienia.
- Metoda ta nie zastępuje zdrowej diety, ale może być prostym sposobem na niewielką poprawę metabolizmu.
Czy zamrażanie chleba to tylko kulinarny mit, czy może faktycznie wpływać na zdrowie? Badania opublikowane w "European Journal of Clinical Nutrition" rzucają nowe światło na ten temat. W 2008 roku naukowcy P. Burton i H. J. Lightowler przeprowadzili eksperyment, w którym dziesięciu zdrowym osobom podawano chleb w różnych wariantach: świeży, zamrożony i rozmrożony, opiekany oraz opiekany po uprzednim mrożeniu.
Wyniki były jednoznaczne - sposób przechowywania i przygotowania pieczywa miał realny wpływ na poziom cukru we krwi po posiłku. W przypadku domowego chleba mrożenie i rozmrażanie obniżyło dwugodzinny przyrost stężenia glukozy aż o 31 proc., opiekanie świeżego chleba - o 25 proc., a połączenie obu technik - aż o 39 proc. Nawet chleb komercyjny zyskiwał na wartości metabolicznej po opiekaniu, choć samo mrożenie nie dawało już tak wyraźnych efektów.
Dlaczego mrożony chleb zachowuje się inaczej w organizmie? Klucz tkwi w przemianach skrobi. Po upieczeniu skrobia w chlebie ulega żelatynizacji, co sprawia, że staje się łatwo dostępna dla enzymów trawiennych i szybko podnosi poziom glukozy we krwi. Jednak schłodzenie, a zwłaszcza zamrożenie pieczywa, powoduje, że skrobia kurczy się i tworzy tzw. skrobię oporną. Jest ona trudniejsza do rozłożenia przez enzymy, przez co glukoza uwalnia się wolniej.
Proces ten zachodzi znacznie szybciej w zamrażarce niż w lodówce. Co więcej, mrożenie zatrzymuje wodę w pieczywie, dzięki czemu chleb pozostaje świeższy i bardziej miękki niż ten przechowywany w lodówce.
Najlepsze efekty metaboliczne uzyskuje się w przypadku prostego, domowego chleba, przygotowanego z niewielkiej liczby składników. Chleby komercyjne, zawierające emulgatory, enzymy piekarnicze i inne dodatki, mogą reagować inaczej na mrożenie i opiekanie. W badaniu Burtona i Lightowlera różnice w odpowiedzi glikemicznej były mniejsze w przypadku pieczywa sklepowego.
Choć zmiana odpowiedzi glikemicznej po mrożeniu i opiekaniu chleba jest wyraźna, należy pamiętać, że efekt ten dotyczy pojedynczych posiłków i jest krótkotrwały. Brakuje dowodów na to, by regularne stosowanie tej metody miało długofalowy wpływ na masę ciała, apetyt czy ryzyko cukrzycy typu 2. To raczej ciekawostka, która może w niewielkim stopniu poprawić metabolizm, ale nie zastąpi zdrowej, zbilansowanej diety.
Warto jednak wiedzieć, że skrobia oporna, powstająca także w schłodzonych ziemniakach, makaronie czy ryżu, jest ceniona za pozytywny wpływ na florę bakteryjną jelit i może delikatnie poprawiać wrażliwość na insulinę.