RMF24 RMF FM RMF MAXX RMF CLASSIC RMF ON
RMF24

Budzi strach od dekad. Żarłacz biały może polować od pierwszych chwil życia

Autor: Publikacja: Sobota, 29 sierpnia 2026 (20:24)

Żarłacz biały - jeden z najbardziej rozpoznawalnych rekinów na świecie oraz największa drapieżna ryba żyjąca w oceanach. Popularność tego gatunku gwałtownie wzrosła po premierze filmu "Szczęki" z 1975 roku, który utrwalił jego wizerunek jako bezwzględnego zabójcy. Ale czy ma to coś wspólnego z prawdą? Wyjaśniamy.

Chcesz widzieć więcej artykułów od RMF24? dodaj w Google
Budzi strach od dekad. Żarłacz biały może polować od pierwszych chwil życia
Żarłacz biały - zdjęcie poglądowe /Shutterstock

Żarłacz biały (Carcharodon carcharias) wyróżnia się charakterystycznym ubarwieniem - biały brzuch kontrastuje z szarym lub brązowym grzbietem. Taki układ kolorów, zwany kontrcieniowaniem, pomaga mu skutecznie maskować się w wodzie podczas polowania - pisze „National Geographic”. Naukowcy odkryli również specjalne komórki skóry, które mogą pozwalać żarłaczowi rozjaśniać lub przyciemniać ciało, co dodatkowo zwiększa jego zdolności kamuflażu.

„Taśma produkcyjna” zębów żarłacza białego

Żarłacze białe mają opływowe, torpedowate ciało i niezwykle silny ogon, dzięki czemu mogą osiągać prędkość nawet 50 km/h. Ogromna siła szczęk - sięgająca 1,8 tony nacisku - pozwala im błyskawicznie obezwładniać ofiary i ograniczać ryzyko kontrataku.

Największy postrach budzą zęby żarłacza białego. Rekin posiada około 300 ostrych, ząbkowanych zębów ułożonych w siedmiu rzędach. 

Większość z nich pełni jednak jedynie funkcję zapasową. Mechanizm wymiany działa jak swoisty taśmociąg - utracone zęby są stale zastępowane nowymi przez całe życie zwierzęcia.

Naukowcy odnotowali przypadki rekinów z całymi brakującymi rzędami zębów, prawdopodobnie po kontakcie z klatkami ochronnymi lub sprzętem używanym przez ludzi. Nawet wtedy nowe uzębienie odrasta bardzo szybko, pozwalając drapieżnikowi nadal pozostawać na szczycie oceanicznego łańcucha pokarmowego - podkreśla „National Geographic”.

Czym się żywią?

Choć żarłacze białe najczęściej kojarzone są z Australią i Republiką Południowej Afryki, występują praktycznie we wszystkich umiarkowanych i tropikalnych wodach świata. Młode osobniki częściej przebywają przy wybrzeżach oraz w ujściach rzek, natomiast dorosłe rekiny żyją głównie na otwartym oceanie. Duże osobniki wracają jednak w pobliże lądu tam, gdzie występują kolonie fok czy lwów morskich - ich ulubionych ofiar.

Dieta żarłaczy zmienia się wraz z wiekiem i rozmiarem. Mniejsze polują m.in. na skorupiaki i mięczaki, natomiast dorosłe atakują foki, lwy morskie, delfiny, żółwie morskie, ptaki, a nawet niektóre wieloryby. Nie gardzą również padliną - potrafią odcinać kawałki martwych wielorybów swoimi ostrymi zębami przypominającymi noże do steków.

Żarłacze białe rozmnażają się bardzo wolno, co jest jednym z powodów spadku ich liczebności. Samice osiągają dojrzałość płciową dopiero około 30. roku życia. Młode rodzą się co dwa-trzy lata, a w jednym miocie może ich być od dwóch do 17. Nowo narodzone rekiny mają nawet do dwóch metrów długości i od pierwszych chwil życia są zdolne do samodzielnego polowania. W pierwszych latach życia rosną średnio około 30 cm rocznie.

Od dekad budzą strach. Czy rzeczywiście są aż tak groźne?

Choć żarłacze białe od dekad budzą strach, statystyki pokazują, że ataki na ludzi są niezwykle rzadkie - podkreśla cytowane czasopismo. Prawdopodobnie często są też wynikiem pomyłek, a rekiny, po ugryzieniu człowieka, odpływają. W 2022 roku na całym świecie odnotowano zaledwie pięć śmiertelnych ataków rekinów wszystkich gatunków, mimo rekordowej liczby osób korzystających z mórz i oceanów.

Współczesne badania pomagają zmienić wizerunek żarłacza białego z „bezmyślnej maszyny do zabijania” na kluczowego drapieżnika morskiego ekosystemu. Gatunek nadal pozostaje jednak zagrożony działalnością człowieka - rekiny często giną przypadkowo w sieciach rybackich lub są celowo eliminowane podczas akcji odławiania drapieżników. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje żarłacza białego za gatunek narażony na wyginięcie. W wielu regionach świata, m.in. w Stanach Zjednoczonytch i na Morzu Śródziemnym, obowiązuje zakaz połowu tych ryb. Chronią je również międzynarodowe konwencje, w tym CITES oraz Konwencja o Ochronie Gatunków Wędrownych.


Źródło: RMF24

Najważniejsze Fakty

Zobacz również

Dalsza część artykułu pod materiałem video: