W Polsce leki biologiczne stosowane są w większości przypadków jedynie w szpitalach w ramach tzw. programów lekowych, do których chory musi zostać zakwalifikowany po spełnieniu określonych kryteriów. W wielu krajach leki te pacjenci mogą już kupić w aptece i przyjmować w domu sami.
Człowiek nauczył się zlecać mikroorganizmom produkcję leków i tak powstały insulina, hormon wzrostu a także przeciwciała monoklonalne, dzięki którym duża liczba cierpiących na choroby reumatyczne nie stała się inwalidami, wielu pacjentów z chorobami jelit wróciło do normalnego życia, a chorym z ciężką postacią łuszczycy ustąpiły zmiany na skórze.
Leki biologiczne wydłużyły życie pacjentom z nowotworami, zmieniając część z tych chorób w schorzenia przewlekłe. Przy produkcji przeciwciał monoklonalnych naukowcy wykorzystali naturalną zdolność naszego organizmu do tworzenia przeciwciał niszczących sprawców choroby. Odtworzono ten mechanizm w warunkach laboratoryjnych, zmuszając żywe komórki do produkcji specjalnie zaprojektowanych przeciwciał, które precyzyjnie namierzają swój cel, np. komórkę nowotworową.
Mimo zwiększania dostępności do leczenia biologicznego w Polsce wciąż korzysta z niego znacznie mniej chorych niż w innych krajach UE. Jesteśmy jedynym krajem w Europie, w którym skuteczne leczenie biologiczne jest przerywane po wyznaczonym w programie lekowym czasie i wznawiane dopiero po nawrocie choroby. To dramat wielu pacjentów skutkujący także większymi kosztami, bo efektywność leków po ponownym ich włączeniu bywa mniejsza i prowadzi do zmiany terapii na droższą.
Według raportu "Dostęp do leczenia biologicznego w Polsce" wydanego przez Modern Healthcare Institute w 2019 r. w naszym kraju z leczenia biologicznego korzysta zaledwie od 3 do 5% pacjentów reumatologicznych, podczas gdy w Europie Zach. 20%. Biologiczne leczonych jest u nas tylko 9,5 % pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna, a we Francji ponad 30%. Tylko 0,5% polskich chorych na łuszczycę ma dostęp do leków biologicznych, w innych krajach UE około 20%.
Liczba chorych na łuszczycę plackowatą w Polsce to ok. 800 000, liczba tych, którzy mogliby odnieść pozytywne korzyści z tej terapii wynosi ok. 160 000, tymczasem leczonych jest 1 394 - mówi Grzegorz Rychwalski wiceprezes Krajowych Producentów Leków. Co prawda, od lat zwiększa się liczba pacjentów z dostępem do leczenia biologicznego, ale nadal w Polsce procent chorych leczonych biologicznie jest daleki od średniej europejskiej - podkreśla.
Podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec powiedział, że pacjenci oczekują dostępu do leków biologicznych w aptekach, nawet jakby musieli do nich dopłacać. Grzegorz Rychwalski dodał, że odciążyłoby to również szpitale, które w związku z pandemią muszą odrabiać wiele powstałych zaległości.
Nie mówimy o przenoszeniu wszystkich leków biologicznych do aptek. Chodzi przede wszystkim o te, które są już na rynku ponad 20 lat i lekarze oraz pacjenci maja długoletnie doświadczenia w ich stosowaniu. Insulinę też niegdyś podawał pracownik medyczny, a dziś nikt nie wyobraża sobie leczenia cukrzycy bez insulin w aptekach - zaznacza Grzegorz Rychwalski.
W większości krajów UE leki biologiczne są już dostępne w aptece na receptę, w postaci iniekcji podskórnej można je kupić w aptece m.in. w Austrii, Belgii, Bułgarii, Chorwacji, Czechach, Estonii, Finlandii, Niemczech, Irlandii, Słowenii, Szwecji, na Łotwie, Litwie i Słowacji.